Ogledala metastaze Tenesi Vilijamsa

“Mačka na usijanom limenom krovu”, prema drami Tenesi Vilijamsa, režija Nataša Poplavska, Beogradsko dramsko pozorište

Polazeći od jednog od najboljih dela u istoriji američke drame, “Mačke na usijanom limenom krovu” Tenesi Vilijamsa, psihološko-socijalnog komada koji duboko raseca porodične i društvene truleže, rediteljka Nataša Poplavska gradi stilski neujednačenu predstavu. Njeno scensko čitanje u celini je donekle delotvorno zbog zaista izuzetnih vrednosti drame, kao i osnovne poetske postavke. Ona elegično razgrće nanizane porodične krševe u domu Velikog tate Polita, uz pratnju odgovarajuće nežne, klavirske muzike (pijanistkinja Nevena Pejčić). Sa druge strane, predstavu istovremeno karakteriše kvalitativno i stilski neujednačena igra glumaca, kao i povremeno uključivanje neodgovarajućih rešenja, koji kvare dramski i poetski ugođaj.

Foto BDP

Scena stilizovano označava nesrećni dom Velikog tate Polita (Slobodan Ćustić), na dan njegovog rođendana (scena i dizajn Emil Petro). Na pozornici je postavljeno nekoliko kliznih zastora koji su donekle smisleni jer omogućavaju da se iza njih posmatraju paralelni prizori, u drugom planu, obavijeni snolikim osećajem, zbog prozirne zavese koja ih odvaja od naših pogleda (kostimograf Inna Jadranski, koreograf Maja Mitić). Ipak, ne možemo se oteti istovremenom utisku o kabastosti konstrukcije tih zastora. Oni na vizuelnom planu štrče svojom nezgrapnošću, ne uklapaju se fino u ostatak stilizovanog dizajna i zato nažalost narušavaju suptilnost prizora koji izazivaju zavese. Drugim rečima, zavese je bilo moguće drugačije postaviti i izbeći nezgrapnost konstrukcije zastora.

Marina Ćosić u ulozi Margaret ne donosi potrebnu psihološku dubinu u oblikovanju lika emotivno i seksualno osujećene žene. Njena igra je često usiljena, nedovoljno ubedljiva, naročito u intimnijim scenama, kada izražava bračnu usamljenost i odbačenost. Stefan Radonjić u ulozi njenog muža Brika je nešto spretniji i ubedljiviji, korektno uspeva da izrazi njegovu neprestanu nervozu, cinizam, kao i alkoholičarsku depresiju. Danica Maksimović je naročito izražajna kao Mama Polit, samouverena i odlučna, ali i ranjiva. Kada se ona pojavi na sceni, igra se vidljivo podigne na viši stepen energičnosti i uverljivosti. Svedeno i tačno igraju i Milorad Damjanović, u ulozi njenog staloženijeg drugog sina Gupera, Brikovog brata, kao i Milan Čučilović, u ulozi doktora Boa. Slobodan Ćustić takođe korektno predstavlja Tatu Polita, ali mu i fali opipljivije snage, pa i teže zlokobnosti koju bi jedan ovakav pater familijas trebalo da nosi. Milica Milša u ulozi Guperove žene Me je mogla da bude slojevitija u izrazu, u pregrubim crtama je prikazana njena površnost, samodovoljnost, malicioznost.

Izvan osnovne poetske postavke, određene finim scenografskim minimalizmom (izuzev pomenutih zastora) i zavodljivom klavirskom muzikom, u predstavu su neodgovarajuće uvedene video projekcije. Na primer, u trenucima naglašene dramske napetosti, na video bimu se projektuju animirani prizori grmljavine. Oni zaista nisu prirodan pratilac poetskog sklopa igre i psihološko-socijalnog realizma ove izvrsne drame. Stilski se nikako ne uklapaju u celinu, pri čemu je udaljavaju od mogućih poetskih i metaforičkih značenja.

Teoretičar američke drame Kristofer Bigzbi pisao je da je najveća snaga ovog komada vešt spoj psiholoških, društvenih i metafizičkih značenja, u realističkoj postavci iz koje probijaju simbolička značenja. U tom smislu, jedan od važnijih rediteljskih zadataka jeste pronalazak istančanih načina izražavanja te „prisutne neprisutnosti“, nenametljive metafizičnosti drame. A ona se ne gradi grubim, masnim potezima. Potrebno je pronaći finije oblike prodiranja u onostrano, u višeznačan i gusto simboličan Vilijamsov svet, odraz njegovih romantičarskih fascinacija ekstremnim situacijama, bolestima, smrti i depresijom, metaforama društva u metastazi.

Ana Tasić

Kritika je objavljena u Politici 30.6.2019. godine

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s