Month: October 2016

Terorizmi našeg doba

„Pasivno pušenje“, Nebojša Romčević/Egon Savin, Zvezdara Teatar i „Terorizam“, Vladimir i Oleg Presnjakov/Snežana Trišić, Beogradsko dramsko pozorište

Radnja „Pasivnog pušenja“, Romčevićeve savremene, grube, politički upadljivo nekorektne i apsurdne komedije nesporazuma, dešava se na pariskom aerodromu, gde službenici privode Srbina Radišu zbog sumnje da je terorista. Ovo polazište je plodno tlo za komički ubedljivo razobličavanje niza problema koji potresaju življenje u Srbiji na putu za EU. Od mukotrpnog sastavljanja kraja sa krajem, preko ograničenja vladajuće politike i duboko ukorenjene društvene korupcije, do globalnih potresa zbog terorizma i emigranata.

Scenski prostor je markantno i svedeno dizajniran, predstavlja kancelariju sa odvojenom prostorijom koju ograđuje zid sa prozorom, tako da je vidljiva i sekundarna radnja, iza stakla (scenograf Vesna Popović). Za režiju Egona Savina se ne može reći da je markantna, scenski rukopis nije osobeniji, ali to u ovoj predstavi nije naročiti problem, uzimajući u obzir da je reč o postavci značenjski i komički vrlo prodornog  komada koju spretno razigravaju nadahnuti glumci. Oni enegično vode radnju sa osnovnim ciljem zabavljanja publike, ali ne onog trivijalnog, već kritički utemeljenog, samosvesnog. Humor se izvodi iz naših svakodnevnih života, poznatih situacija borbe za preživljavanje, i prevodi se u grublje, oštro komične scene koje nam donose odušak od takve svakodnevnice.

Radoslav Milenković verodostojno igra „obojenog“ Francuza, mrgodnog poručnika M’ Bebea, a takođe u par epizoda predstavlja lik pritajenog teroriste, aerodromskog čistača, jednog upečatljivo kukavnog odrpanca. Lucidan je izbor da isti glumac igra dve osobe, dva Muslimana, sa značenjem da su „svi oni isti“ što je replika koja se komički efektno ponavlja. Mladen Andrejević oblikuje „belog“ Francuza Lakana, nižeg inspektora, takođe je mlitav i usporen, i kao takav sa M’ Bebeom čini pomalo beketovski apsurdan par.

Foto Zvezdara teatar
Foto Zvezdara teatar

Aleksandar Đurica je privedeni Radiša, tunjavi profesor francuskog i engleskog u gimnaziji, slomljen na brojnim frontovima života, u meri da mu je mogućnost hapšenja i odvođenja u nedođiju Gvantanama spas od realnosti u Srbiji. Marko Baćović nastupa u sjajno komički utabanoj ulozi američkog pukovnika Džeka Bauera, izranjavanog u raznoraznim vojnim pohodima, rastavljenog i šepavog, ali i dalje nepokolebljivo vojnički odlučnog.

Radnja predstave „Terorizam“, nastale prema fragmentarnom tekstu Vladimira i Olega Presnjakova, u režiji Snežane Trišić, počinje u okolnostima sličnim Romčevićevoj komediji, na aerodromu u vreme pretnje terorističkim napadom. Tu Putnik (Bojan Žirović), glavni lik u ovoj podsticajnoj savremenoj drami o nasilju u privatnoj i javnoj sferi, biva primoran da se vrati kući, umesto da ode na poslovni put. Događaji se zatim sele u kancelariju gde Putnik zavodi red među radnicima (Ivana Nikolić, Paulina Manov, Milorad Damjanović), pa u spavaću sobu gde se odvija bračna preljuba između Putnikove žene (Nataša Marković) i ljubavnika (Daniel Sič), zatim u park gde dve starije žene kuju trovačke planove (Danica Ristovski, Vesna Čipčić), pa u svlačionicu u kojoj se odražavaju surovi zakoni jačeg u grupi muškaraca (Vladan Milić, Andrija Kuzmanović, Jovo Maksić, Zijah Sokolović).

Scenografija Darka Nedeljkovića je multifunkcionalna, dominantna sivkasta kulisa omogućava odgovarajuće promene mesta odvijanja radnje. Minimalnim korekcijama se menjaju oznake prostora, od aerodromske čekaonice, preko pregrada kancelarija, do avionske kabine. Igra glumaca je stilski neujednačena, od Žirovićeve postojane, tačne, psihološki utemeljene igre, i dramski prodorne epizode Zijaha Sokolovića, do nepotrebnog preglumljavanja, na primer, u prizoru mahnitog ispada Saradnika (Damjanović) u kancelarijskoj sceni. Ta epizoda je možda glumački vešto izvedena po sebi, i putem nje se stiču instant poeni kod gledalaca, izazivajući smeh i aplauze, ali, takvo preterivanje nije primereno ovoj predstavi, stilski joj baš i ne pripada, i smatramo ga prvoloptaškim sredstvom dodvoravanja publici.

Foto Beogradsko dramsko pozoriste
Foto Beogradsko dramsko pozoriste

Neuravnotežena igra glumaca je odraz odsustva delikatnije režije. Ona je preovlađujuće prilično tvrda, fali joj suptilnosti, jačih izliva scenske poezije koju dramaturgija Presnjakovih u načelu traži, za razliku od Romčevićeve komedije koja scenski ubedljivo funkcioniše i bez promišljenije režije. U nedostatku tih finijih slojeva, ovo scensko čitanje „Terorizma“ je suvo i mlako, siromašan je odraz većih mogućnosti dramskog teksta.

Ana Tasić

Tekst je objavljen u Politici 26.10.2016.