Političke i lične drame

“Jedan Pikaso”, tekst Džefri Hačer, režija Erol Kadić i “Pred svitanje”, tekst Filip   Grujić, režija Anđelka Nikolić, Atelje 212

Radnja duodrame “Jedan Pikaso” Džefrija Hačera dešava se u okupiranom Parizu, 1941. godine, u nekakvom skladištu, gde je Pikaso doveden na ispitivanje koje vodi gospođica Fišer, izaslanica nemačkog Ministarstva kulture. Tokom njihovog napetog razgovora, otkriva se namera vlasti da organizuju kolektivnu izložbu, na kojoj bi spalili umetnička dela, Pikasa, Miroa, Klea, Ležea. Ovo isleđivanje otkriva kontroverzne detalje iz Pikasovog ličnog i profesionalnog života, istovremeno podstičući inspirativne diskusije o umetnosti, politici, religiji.

Tihomir Stanić, u ulozi Pikasa, izražajno prikazuje neugasivi žar za stvaranjem, jači od ljubavi prema porodici, kao i Bogu. Na njegov šezdeseti rođendan, kada se radnja dešava, on je i dalje zanesen kao dete, strastven prema slikanju, i gadljiv od politike. “Najgora umetnost na svetu je politička”, kaže u užarenom trenutku diskusije, odbijajući da njegovo ime bude iskorišćeno za bilo koji politički cilj. Nasuprot njemu, gospođica Fišer koju precizno i autoritativno igra Sofija Juričanin, tvrdi da u vremenu rata umetnost nema nikakvu težinu naspram politike: “Umetnost je Šubert koji se svira dok padaju bombe”. Različitost njihovih stavova otvara plodno tlo za diskusiju, ali se čvrsta gestapovka tokom razgovora emotivno i fizički razgolićuje, otkrivajući svoju osetljivost i ljubav prema umetnosti koja dovodi u pitanje izrečene stavove.

Foto Boško Djordjević-Atelje 212

Scena realistički predstavlja skladište, kutije i platna nagurana su po rafovima (scenograf Marija Jevtić, kostimograf Ivana Ristić). U postavku reditelja Erola Kadića uključen je video bim, koji se koristi na početku, u funkciji dokumentarne ilustracije, odnosno definisanja okolnosti nacizma, kada se na ekranu u pozadini emituju crno-beli snimci Hitlerovih mitinga. Uz pratnju odgovarajućih, militarističkih tonova, gradi se utisak jeze. Video projekcije se koriste i na kraju, kada su dragocenije, jer imaju asocijativno-poetski smisao, odnosno estetski nadgrađuju prizor plesa, znak pomirenja aktera. U repertoarskoj celini Ateljea 212, ova dopadljiva i idejno podsticajna predstava, može se uporediti sa “Artom”, u pogledu bliskosti teme, slojevitosti značenja, nenametljivog humora, kao i veštine izvođenja.

Vešto i delikatno je izvedena i prethodna premijera Ateljea 212, “Pred svitanje”, nastala prema drami “Ne pre 4:30 niti posle 5:00” Filipa Grujića koja potvrđuje prisustvo kvalitetnog novog dramskog pisma naših mladih stvaralaca. Originalna verzija komada je formalno izazovna i zahtevna, nalik scenskim tekstovima Martina Krimpa ili Sare Kejn, čije poslednje delo “Psihoza u 4.48”, po naslovu i poetskom stilu deluje kao direktna inspiracija. Tekst “Ne pre 4:30 niti posle 5:00” ima fragmentarnu strukturu, neobičan, razuđen stih kojim likovi govore, u monološkoj ili dijaloškoj formi. Ova stilska specifičnost je u isto vreme vredna, ali i rizična za scensko izvođenje zbog poetske razuđenosti. Skraćivanjem i prilagođavanjem stiha realističnom govoru, dramaturg Dimtrije Kokanov je Grujićev komad učinio scenski znatno pristupačnijim. Pri tome su zadržane njegove poetske i idejne vrednosti, dubinska istraživanja pitanja starenja, samoće, gubitka slobode.  

Foto Atelje 212-press

Radnja prati povratak Muškarca (Uroš Jakovljević) u svoju zemlju, Srbiju, posle deset godina života u Šangaju. Kod kuće zatiče istrošenu Majku (Draga Ćirić Živanović), Brata (Dejan Dedić) nesrećno zapetljanog u bračnim lancima sa Ženom (Jovana Gavrilović), kao i Nju (Ana Mandić), nekadašnju ljubav, pred udajom za drugog čoveka. Rediteljka Anđelka Nikolić je jasno i suptilno vodila glumce, oblikujući iskrenu i dirljivu igru, praćenu nenametljivo uzbudljivom muzikom (kompozitor Srđan Marković). Na elegantno utvrđenom prostoru scenografkinje Olge Mrđenović, fino prelivenom plesom senki, glumci spretno i psihološki uverljivo predstavljaju verodostojne drame preispitivanja životnih ciljeva. A odsustvo personalizovanih imena likova sugeriše opštija, metaforička značenja, ideju o sveprisutnosti pogrešnih izbora, delovanja po inerciji, odsustva hrabrosti i slobode, ali i istovremenih, uvek otvorenih mogućnosti donošenja preokretnih odluka i preuzimanja kormila života.    

Ana Tasić

Tekst je objavljen u Politici 2. novembra 2020. godine

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s