Tag: Varja Djukic

Umetnost je plamen koji se ne gasi

„Slavuj – Dramsko muzička forma za Kseniju Cicvarić“, tekst i režija Varja Đukić, Gradsko pozorište  Podgorica

Podgorica – „Slavuj – Dramsko muzička forma za Kseniju Cicvarić“, nastala prema tekstu i u režiji glumice Varje Đukić, prvakinje drame Crnogorskog narodnog pozorišta, multimedijalna je posveta podgoričkoj pevačici koja je od detinjstva bila ikona Podgorice. Ovo je nastavak autorskog interesovanja Varje Đukić za scenske postavke dela o umetnicima. Da se podsetimo, njena predstava „Post scriptum“ (2012) o Danilu Kišu, bliske multimedijalne i poetske forme, gostovala je na Bitefu.

Tekst predstave „Slavuj” ima dokumentarističku osnovu u razmotavanju okolnosti Ksenijinog često mučnog života, od rođenja 1926. godine, i odrastanja u siromaštvu koje je odbacilo mogućnost školovanja i razvijanja muzičkih potencijala. Odbijanje Oca (Miloš Pejović) da je pošalje u školu u Kotor, objašnjenjem da žena treba da se uda i da rađa, dodalo je so na ranu, potvrđujući i surova ograničenja patrijarhata. Čitav njen život je bio obeležen nemilosrdnim udarcima realnosti, od preživljavanja rata tokom kojeg je izgubila oca, i bila primorana da se razdvoji od majke (Ivana Mrvaljević), kasniji ostanak bez supruga Nikole (Jovan Dabović) koji završava na robiji zbog političkih stavova, druga udaja za pilota Mišu (Emir Ćatović), pa povratak prvog muža u njen život i odvođenje ćerke koju neće videti dvadeset godina. U ovim serijama brutalnog šibanja života, pesma i pevanje su je održali, svetleći kao plamen u tami.

Kseniju Cicvarić igra nekoliko glumica, Varja Đukić, Katarina Krek, Vanja Jovićević, Olivera Tićević, kao i devetogodišnja devojčica Ana Vujović, istićući tako različite faze u njenom životu. To u osnovi gradi stilizovan pristup u pripovedanju, uspostavlja opojan princip uslovnosti koji se proteže kroz ceo tok. Dramaturgiju igre čini splet epskog, dramskog i muzičkog, pri čemu je izvornu narodnu muziku zavodljivo osavremenila i adaptirala Nina Perović. Pesme “Milica jedna u majke”, “Zapjevala bulbul ptica”, “Avuša, avuša” i druge, izvode izuzetni muzičari: Olivera Tičević (sopran), Miroslav Ilić (harmonika), Tijana Ilić (sopran), Petar Dobričanin (bas), Igor Perović (tenor), Nada Tadić (sopran, violina), Jovan Vuković (tenor), Bojana Nenezić (alt). Dramski delovi predstave su slabiji jer se njihov realizam ne uklapa organski u teatralnost koju grade muzika, ples, kao i video projekcije (video art Gojko Berkuljan, koreografija Tamara Vujošević Mandić). Sa druge strane, naročito opčinjavaju grupne, horske scene koje stvaraju ekspresionistički duh, a tumačimo ih kao kolektivnu, pa i metafizičku podršku Ksenijinom talentu, sputanom bedom materijalne stvarnosti.

Foto Duško Miljanić

Neprestano se u predstavi, kao lajtmotiv, nameće važnost lepote, ljubavi i umetnosti u svakodnevnici, koji su Kseniju i ljude oko nje čuvali od pucanja u paramparčad. To može zazvučati kao opšte mesto, ali to jeste najveća istina života koja zavređuje neprestano ponavljanje. U vezi sa time, u pozorištu je naročito važno da se ta srž našeg postojanja prikaže u obliku koji neće biti predvidiv i banalan, odnosno da se nađe forma koja otvara metaforičke puteve značenja. U slučaju predstave “Slavuj”, te ideje su sprovedene kroz stilizaciju horskih scena, zatim upotrebu poetičnih i asocijativnih video projekcija koje stvaraju digitalnu scenografiju, i pre svega, kroz izuzetno muzičko izvođenje. Prizori koji naročito sugestivno potvrđuju ove tvrdnje su scene oživljavanja Drugog svetskog rata. One izazivaju mučno osećanje, kroz spoj dokumentarističkih snimaka ratnog pustošenja i uznemirujućih zvukova smrti. Prati ih neka vrsta poetske katarze u sceni u kojoj brojni ljudi stoje okrenuti leđima, u mraku koji dozvoljava da vidimo samo obrise njihovih tela. Za to vreme, video-snimci simbolički izražajno prikazuju gomile kofera rasutih po blatnjavoj zemlji, snažno označavajući bol praznine, žrtve koje je uzeo vihor rata.

Ana Tasić

Tekst je objavljen u Politici, 4. marta 2020. godine