Tag: Servantes

Odbrana slobode i časti

„Don Kihot ili šta su danas vetrenjače i odakle vetar duva“, autor i reditelj Zlatko Paković, prema „Don Kihotu“ Migela de Servantesa, Studentski kulturni centar Novi Sad

U scenskom tekstu „Don Kihot ili šta su danas vetrenjače i odakle vetar duva“, autor Zlatko Paković polazi od Servantesovog „Don Kihota“, gradeći njegovo savremeno tumačenje u fragmentarnoj formi, trijumviratu epike, dramatike i lirike. Tekst je predložak za postdramsku predstavu, vođenu kao predavanje-performans, formalno blizak Pakovićevim ranijim produkcijama, „Ibzenov Neprijatelj naroda kao Brehtov poučni komad“ ili „Filosofija palanke“. Ova verzija „Don Kihota“ donosi postmodernizmu bliske „spojeve nespojivog“, sudare elitizma i populizma, književno-istorijskog i dokumentarno-savremenog. Opersko pevanje je ukršteno sa pučkim humorom, dok su filozofske rasprave upletene sa melodramskim linijama radnje.

Predstava je premijerno izvedena u prostoru „Fabrike“, Studentskog kulturnog centra Novi Sad, odgovarajućeg industrijskog ambijenta koji prkosi konceptu buržoaskog, konformističkog pozorišta. Gledaoci okružuju izvođače sa tri strane, pri čemu su granice između nas izbrisane, glumci učestalo zalaze u prostor gledalaca, uključujući nas konkretno i simbolički u tok predstave. Na primer, „vezuju nas“ papirnim trakama, pa nas kasnije oslobađaju, problematizujući granice i prekoračenja društvenih sloboda, o kojima aktivnije razmišljamo jer smo integralni deo predstave.

Na sceni se postojano gradi kolektivan duh igre, prožet rascvetalim pučkim veseljem zbog igre same, detinjastom radošću zbog slobode izražavanja. U vezi sa time, donkihotovski osećaj časti i pravde se ukazuje kao donekle infantilan, u pogledu naivne i nevine nesputanosti, tvrdoglavog odbacivanja konvencija i fundamentalnog praćenja fantazama, u svetu ispalom iz zgloba.

Nikola Đuričko začudno, ironično, blago karikaturalno igra beskompromisnog Don Kihota, junaka koji živi na rubovima stvarnosti, u svom idealizovanom svetu, čijim merilima romantičarski nastoji da iskoreni društvenu trulost.  Boris Milivojević kao Sančo Pansa takođe je obojen ironijom, boem je i šaljivdžija, ali i žrtva brutalnog kapitalizma, arhaičan i savremen u isto vreme. Operska pevačica Katarina Jovanović harizmatično tumači lik Dulsineje, Don Kihotove ljube. Kao i u lik Sanča Panse, i u njenu scensku pojavu su ugrađeni savremeni motivi sa značenjem pružanja otpora sveprisutnoj korupciji. Na primer, prvi song donosi Disove stihove: „Razvilo se crno vreme opadanja, nabujao šljam i razvrat i poroci, podigao se truli zadah propadanja“. Na njih se kasnije nadovezuje prizor iz našeg jasno savremenog društva, gde ona igra ucenjenu glavu koja se zamerila biznismenima-tajkunima.

Foto SKC NS

Poseban komički, karnevalski šarm oslobađa lik Rosinanta (Igor Filipović), Don Kihotovog konja koji voli da citira mudrosti, od Tertulijana, preko Sterije, do Lenjina. Muzika koju uživo na sceni izvode Zoran Tegeltija (perkusionista) i Miloš Nikolić (kompozitor i trubač) vodi tempo igre, i učestvuje u stvaranju pučke atmosfere. Svi tekstovi songova su uzeti iz srpske poezije, od pomenutog Disa, preko Zmaja, Crnjanskog, Vinavera, do epske narodne poezije, objedinjene idejom protesta protiv nagomilanih nepravdi. Paković je i izvođač, narator koji vodi glumce i publiku kroz Servantesovo delo, i njegova kasnija tumačenja. Na početku dobija batine od strane maskiranih napadača, jer je društveni bunt delatnost visokog rizika. To ga ne sprečava da taj put nastavi, naprotiv. Neposustajanje u borbi za istinu i slobodu, Don Kihotovo i Pakovićevo, može se izdvojiti kao jedna od glavnih ideja vodilja predstave.

Tražeći odgovor na pitanje  „Šta su danas vetrenjače“, narator u predstavi citira i Hajnriha Hajnea koji je napisao da su vetrenjače postale banke, otvarajući na taj način put tumačenja Srvantesovog dela u pravcu kritike razarajućeg kapitalizma. Prepuna citata i referenci, ova predstava, intelektualno i pučki, a prevashodno teatarski živo i sočno, krči gustu šumu značenja puta časti jednog viteza lutalice.

Ana Tasić

Tekst je objavljen u Politici 7.5.2017.

 

Advertisements