Tag: Ljiljana Todorovic

Vreme za rušenje i vreme za građenje

„Getsimanski vrt“, tekst Dejvid Her, režija Ljiljana Todorović, Atelje 212

Foto Atelje 212

Drama „Getsimanski vrt“ Dejvida Hera, prvi put izvedena 2008. godine u Nacionalnom teatru u Londonu, izuzetan je politički komad koji višestrano raskopava današnje globalno političko licemerje, mehanizme borbe za vlast i njeno očuvanje, opštu negativnu selekciju i posledični raspad suštinskih ljudskih vrednosti. Radnja se dešava u okrilju porodice Meredit Gest, ministarke u britanskoj vladi, u trenucima porodične krize. Tu se prelamaju problemi urušavanja tradicionalnog porodičnog sklada, večnog bunta dece protiv roditelja, odnosno u ovom slučaju, otpora dece prema bespoštednoj brutalnosti materijalističkih principa koje im roditelji ostavljaju. Ova drama pokazuje Herov kontinuitet interesovanja za rasecanje delikatnih društvenih pitanja, potvrđujući živost i žilavost savremenog političkog pozorišta, ostvarenog u tradicionalnoj dramskoj formi. Fokusirajući se na analizu političke korumpiranosti, Her sagledava okolnosti globalnog sloma ljudskih vrednosti, razobličava vladavinu birokratije, apsolutizam pohlepe i cinizma, koji su pregazili plemenitost i ljubav, stvarajući pri tome ogromne klasne razlike. Postavljanje ovog komada na scenu Ateljea 212 odličan je repertoarski potez, jer nam daje mogućnost uvida u tokove savremene evropske drame, čija su značenja sasvim primenljiva i u našem kontekstu.

Ljiljana Todorović Herov komad na scenu postavlja dosledno, primereno realistički, sa povremenim, potrebnim iskliznućima u stilizaciju i poeziju. Režija je ključno oslonjena na upadljive vrednosti teksta i rad sa glumcima koji uglavnom skladno i uverljivo iznose složenost Herovog dramskog tkanja. Dara Džokić igra Meredit Gest, pragmatičnu ministarku unutrašnjih poslova, sasvim usredsređenu na politiku, dok joj se porodica pred očima raspada. Jovana Gavrilović je vrlo energična kao njena pobunjena ćerka Suzet, lucidna tinejdžerka koja se kroz ekstremne postupke, uzimanje droga i seksualni promiskuitet, protivi ustrojstvu sveta njenih roditelja. Branislav Trifunović je bivši policajac Majk, suzdržan i tunjav, korektan, ali nedorečen lik. Jelena Đokić samouvereno i snažno igra njegovu suprugu Lori, važan lik u drami koji prolazi kroz biblijski Getsimanski vrt, metaforično vreme sumnje. Kao umetnica, ona je nosilac potisnutih društvenih vrednosti, posvećenosti i dobrote, osetljiva je i misleća. Lori je nastavnica muzike koja je dala otkaz u školi, zbog sputavajuće birokratije, i izabrala da bude ulična muzičarka, birajući tako slobodu i očuvanje istinske kreativnosti. Marta Bjelica odgovarajuće kruto igra Monik Tusan, ministarkinu diskretnu savetnicu, Petar Benčina je nonšalatno samouveren Alek Bizli, predsednik vlade, a Vladislav Mihailović beskičmeni novinar Džef.

U gustom dramskom tkanju, Her ne zaboravlja satiričke oštrice, nalik Tomu Stopardu, a u najboljoj britanskoj komičkoj tradiciji, Šoa i Vajlda. One sa jedne strane britko zasmejavaju publiku, dok sa druge označavaju neposustajući društveni kriticizam. U beogradskoj predstavi, ove važne komičke crte najviše nose vickasti Branko Vidaković, u ulozi ciničnog i duhovno pustog Ota Falona, kao i ubedljivi Slaven Došlo, u liku arogantnog Frenka Pega, prepoznatljivo zloćudnog tipa politički koristoljubivog homoseksualca.

Foto Atelje 212

Scenografija Magdalene Vlajić u osnovi je stilizovana i funkcionalna, ali povremeno neprecizna i kabasta. Na primer, nije baš jasno značenje apstraktnih predmeta koji se spuštaju i podižu sa promenom prizora, pri čemu su i na formalnom planu pomalo nezgrapni. Kostimi Svetlane Cvijanović su takođe funkcionalni i savremeni, a muzika kompozitora Zorana Erića prigodno prati i dopunjava igru, u pogledu osećajnosti i građenja napetosti. Video radovi koji se projektuju na stilizovani viseći prozor estetizovano prikazuju neprestanu sumornost londonske kiše, fino lirski bojeći atmosferu.

Poetski epilog drame i predstave doživljavamo kao proboj nade. Na opusteloj sceni koja predstavlja more ostaju samo Lori i Suzet, praćene tihim šumovima talasa i tonovima Betovenove sonate. Njihovo prijateljstvo donosi trijumf ljudskosti, simbolički brišući svet okrenut naopačke, svet vladajuće politike, vođen gnusnim, materijalističkim idejama. U duhu takvih očekivanja promena, da se vratimo na Bibliju, na koju se ovaj komad oslanja, na Knjigu Propovednika koja otkriva večnu cikličnost sveta: „Svemu ima vreme, i svakom poslu pod nebom ima vreme. Ima vreme kad se rađa, i vreme kad se umire. Vreme kad se ljubi, i vreme kad se mrzi, vreme ratu i vreme miru…“ Građenje će smeniti rušenje, smeh plač, isceljenje bolest.

Ana Tasić

Kritika je objavljena u Politici, 26. maja 2019. godine