Tag: Kerempuh

Razbijanje pozorišnih iluzija

“Barski ljetopis” je otvorio sezonu letnjih festivala u regionu, a trajaće do 12. avgusta. Njegov pozorišni program je izuzetno vredan. Biće prikazane predstave umetnički najznačajnijih reditelja iz okruženja, Arpada Šilinga, Andraša Urbana, Dina Mustafića, Selme Spahić, Kokana Mladenovića. Na festivalu će 23. jula biti izvedena i jedna pozorišna premijera, koprodukcija “Barskog ljetopisa” i Gradskog pozorišta iz Podgorice, “O miševima i ljudima” Džona Stajnbeka, u režiji Dina Mustafića.

Bar- Pozorišni program 31. Barskog ljetopisa počeo je žestoko, predstavom “Šest likova traži autora”, prema drami Luiđija Pirandela, u adaptaciji i režiji Olivera Frljića, a u izvođenju satiričkog pozorišta “Kerempuh” iz Zagreba. Odmah treba reći da je spoj Frljića i Pirandela izuzetno prirodan, u pogledu zajedničke naklonosti prema rastakanju teatarskih mehanizama, neprestanog kidanja iluzija, kao i posledične problematizacije odnosa između glumca i lika, pozorišta i stvarnosti, laži i istina. Ova pitanja su ključno prisutna u ukupnom Frljićevom opusu, od predstave “Turbofolk“, preko “Kukavičluka”, do produkcija “Mrzim istinu” i “Drugi egzil”.

U poslednjoj zagrebačkoj produkciji, Frljić se u prvom planu, bespoštedno, u svom razornom maniru, vulkanski, iz dubine utrobe, obračunava sa hrvatskom desnicom, kao i sa globalno narastajućim fašizmom. Predstava počinje dokumentarističkim prizorima iz savremene hrvatske stvarnosti. Na sceni posmatramo oživljene slike svadbe Velimira Bujanca Buje, televizijskog voditelja koji okuplja aktere političke desnice. Pod svinjskim maskama, glumci između ostalih predstavljaju pevača Marka Perkovića Tompsona, poznatog po propagiranju ustaštva, kao i Zlatka Hasanbegovića, istoričara, političara i bivšeg hrvatskog ministra kulture, takođe znanog po promovisanju ideja radikalne desnice. Svinjske njuške asociraju na Orvelovu “Životinjsku farmu”, i u vezi sa time su pogodan metaforički izraz društvenih izopačenosti. Takođe su i vrlo konkretan odraz “hrvatskih političkih svinjarija”, po rečima Olivera Frljića, objavljenim u hrvatskim medijima.

Foto Barski ljetopis

Ove svinje, između ostalog, šmrču kokain kao da je pričest, praćeni zaglušujućim tonovima odbojnog turbo-folka. Kroz njihovo jezivo, razulareno ponašanje nas vodi narator (Borko Perić) idiličnog, blaženog tona, sa jasnim ironičnim značenjem. Tu horor orgiju u totalu nadgleda lik reditelja (Jerko Marčić) koji iz publike žustro dobacuje, ispravlja, menja, vodi igru glumaca, postavljajući tako na početku izazovne okvire situacije “pozorišta u pozorištu”. Kasnije će se drugi glumci pobuniti zbog toga što igraju u predstavi koja “vređa Hrvatsku”, što je tipično frljićevski, autoironičan obračun sa tumačenjem njegovog rada. Takva postavka “pozorišta u pozorištu” koja u ovom slučaju izranja iz Pirandelovog komada, plodno je tlo razvijanja diskusije o društvenom značaju pozorišta. Ona se u predstavi često otvara, na primer kada reditelj kaže likovima koji traže autora da je publika došla u teatar da se smeje i zabavi, a ne da gleda njihove bolne drame. Posmatrano u celini scenskih dešavanja, građenja kritičkog odnosa prema globalnom širenju fašizma (u predstavi čujemo i sablasne delove Musolinijevih političkih govora sa mitinga), živ odnos prema publici je naročito važan, jer izoštrava njeno kritičko posmatranje.

I naredna produkcija u takmičarskom programu ovogodišnjeg „Barskog ljetopisa“, „Sin“, Zetskog doma sa Cetinja, ključno je izgrađena na neprestanom rastakanju teatarskih mehanizama. Izvedena u neodoljivim prostorima Starog Bara, predstava je počela ispred glavne scene, u dvorištu, u neformalnim okolnostima, ćaskanja glumaca Srđana Grahovca, Marije Đurić i Omara Bajramspahića, sa nama gledaocima. Grahovac nas, između ostalog, pita šta očekujemo od pozorišta, naročito tokom ovih meseci, na letnjim festivalima. Da li je njegov zadatak da nas nasmeje, zabavi i opusti? Ili su prihvatljive i druge, „teže“ teme, poput raskopavanja problematike ratnih zločina, u ovoj predstavi? Tako je na početku uspostavljena otvorena struktura i deziluzionizam igre. To će se postojano potvrđivati i razvijati, kroz menjanje tokova radnje, upade suflera koji prekida nastupe glumaca itd.

Foto Barski ljetopis

Nastala prema savremenom crnogorskom tekstu Mirjane Medojević, u režiji Mirka Radonjića, predstava „Sin“ istražuje živote na prostoru bivše Jugoslavije, uzroke i posledice ratova devedesetih godina, kao i odgovornost za počinjene zločine. Imajući ovo u vidu, na početku izgrađen aktivan odnos prema gledaocima je naročito važan, što je slučaj i sa Frljićevom predstavom. To u celini podstiče kritičke misli publike, o post-jugoslovenskim društvima i identitetima, ali i o pozorištu kao njihovom (samosvesnijem) odrazu.

Ana Tasić

Tekst je objavljen u Politici, 7. jula 2018. godine