Tag: Gradsko pozorište Podgorica

Čišćenje medijskog đubreta

“Konji ubijaju, zar ne”, tekst Maja Pelević, režija Kokan Mladenović, Gradsko pozorište Podgorica

Radnja komada “Konji ubijaju, zar ne” Maje Pelević, inspirisanog romanom “Konje ubijaju, zar ne?” Horasa Mekoja, smeštena je u okvire rijaliti šoua, čiji se učesnici bore za nagradu od desetak hiljada evra, koja raste sa zahuktavanjem igre i porašću gledanosti programa. Likovi su lokalizovani, žive u savremenoj Crnoj Gori, boreći se za materijalno preživljavanje u iscrpljujućem maratonu života. Oni nemaju imena, određeni su funkcijama (trudnica, muž, lepotica, domaćica, oficir…), što se može tumačiti kao znak poništavanja individualnosti u neoliberalnom društvu, gde je uglavnom sve komodifikovano, komercijalizovano i uniformisano.

Gledaoci predstave su uključeni u scensku radnju i integralni scenski prostor, učesnici su u šou bez granica, publika rijalitija, bez koje ovi programi ne bi imali moć koju imaju (scenografija Andreja Rondović, kostim Lina Leković). U režiji Kokana Mladenovića, taj koncept je veoma važan i naglašen, gradi ključna značenja, implicitno namećući pitanje društvene odgovornosti publike, građana koji pohlepno gutaju trivijalne sadržaje rijalitija. Osamdesetak gledalaca predstave smešteno je za dvadesetak stolova, na sceni koja predstavlja nekakvu kafanu, gde se održava gala-večera za VIP zvanice. Ona se izvodi doslovno, realistički, konobari poslužuju hranu i piće tokom cele dvosatne predstave, od početka stupanja gledalaca na scenu. Nude nam aperitive, predjelo, glavno jelo i dezert, dok pratimo takmičare koji prosipaju svoju utrobu na sceni, guleći sa sebe svaki trag ljudskosti. U prilici smo da postanemo simbolički saučesnici u zločinu ubistva dostojanstva, gledaoci koji jesu odgovorni za izgled medijske i društvene stvarnosti, jer gledaju te programe, glasaju za učesnike putem sms poruka itd.

Glumci Marija Đurić, Omar Bajramspahić, Vanja Jovićević, Goran Slavić, Jelena Simić, Dejan Đonović, Branka Femić Šćekić, Vukan Pejović, Katarina Krek i Željko Radunović, zaista predano igraju takmičare, istinito i energično, gradeći uloge koje su fizički veoma zahtevne. Bespoštedno plešu u različitim tačkama i stilovima, kroz razigrane i zavodljive koreografije, uz muziku koja se uživo izvodi (scenski pokret i koreografija Miloš Isailović, kompozitorka Irena Dragović). Emir Hadžihafizbegović igra Konferansijea, voditelja ovog šoua i manipulatora sa prikrivenim motivima. Njegov nastup je funkcionalan, ali je mogao da bude prodorniji u dijaboličnosti, sugestivniji i otrovniji u oblikovanju tog lika, gnusne figure koja predstavlja medijsku zagađenost i prljavštinu, đubre koje nam svakodnevno izručuju sa televizijskih ekrana.

Foto Duško Miljanić – GP Podgorica

Oklop predstave stvara šljašteću i šljokičastu formu, opojan muzičko-plesni šou, raskošan i zabavan za gledanje, dok je istovremeno plodno tlo za raskopavanje i iskopavanje naličja tog spektakla. U pauzama borbe, u bekstejdžu, kada takmičari izadju iz svetla pozornice, i uđu u stvarnost svojih života, tu dolazi do brutalnog prodora istine. Ove prizore iza scene pratimo preko nekoliko ekrana koji tokom takmičenja prikazuju reklame za sponzore emisije. Snimci iz bekstejdža otkrivaju unutrašnje drame likova, njihovu zapitanost o (be)smislu porodičnog života, dileme oko rađanja dece, kao i ideje o mogućnostima za radikalne promene sveta, stvarnu društveno-političku revoluciju. Oni nisu jedini izvor curenja realnosti u predstavi, takođe se, tokom takmičenja, povremeno izlivaju istine iz života učesnika, izazivajući dramske sukobe i katarze. One načinju i teme posledica nedavne ratne prošlosti na ovim prostorima, vojnih intervencija i bombardovanja, zatim probleme tolerancije, seksualnih sloboda i homofobije, ali i prepoznatljivih opštih društvenih nakaznosti, primitivizma, nepotizma, lažnog morala, negativne selekcije.

Izmeštanje publike iz konvencionalnog prostora pozorišne sale donosi naročitu snagu spoznaje, i može se tumačiti kao stvaranje simboličkog ritualnog prostora, mesta za isterivanje medijskih i političkih demona, i društveno isceljenje. Jer, kroz razotkrivanje svakodnevnih laži i veštačke stvarnosti, pozorište otvara put pronalaska boljeg života. Možda onog iz pesme Dade Topića koju Konferensije indikativno izvodi u predstavi, vraćajući nas u neka druga vremena.

Ana Tasić

Kritika je objavljena u Politici 26. maja 2021. godine

Umetnost je plamen koji se ne gasi

„Slavuj – Dramsko muzička forma za Kseniju Cicvarić“, tekst i režija Varja Đukić, Gradsko pozorište  Podgorica

Podgorica – „Slavuj – Dramsko muzička forma za Kseniju Cicvarić“, nastala prema tekstu i u režiji glumice Varje Đukić, prvakinje drame Crnogorskog narodnog pozorišta, multimedijalna je posveta podgoričkoj pevačici koja je od detinjstva bila ikona Podgorice. Ovo je nastavak autorskog interesovanja Varje Đukić za scenske postavke dela o umetnicima. Da se podsetimo, njena predstava „Post scriptum“ (2012) o Danilu Kišu, bliske multimedijalne i poetske forme, gostovala je na Bitefu.

Tekst predstave „Slavuj” ima dokumentarističku osnovu u razmotavanju okolnosti Ksenijinog često mučnog života, od rođenja 1926. godine, i odrastanja u siromaštvu koje je odbacilo mogućnost školovanja i razvijanja muzičkih potencijala. Odbijanje Oca (Miloš Pejović) da je pošalje u školu u Kotor, objašnjenjem da žena treba da se uda i da rađa, dodalo je so na ranu, potvrđujući i surova ograničenja patrijarhata. Čitav njen život je bio obeležen nemilosrdnim udarcima realnosti, od preživljavanja rata tokom kojeg je izgubila oca, i bila primorana da se razdvoji od majke (Ivana Mrvaljević), kasniji ostanak bez supruga Nikole (Jovan Dabović) koji završava na robiji zbog političkih stavova, druga udaja za pilota Mišu (Emir Ćatović), pa povratak prvog muža u njen život i odvođenje ćerke koju neće videti dvadeset godina. U ovim serijama brutalnog šibanja života, pesma i pevanje su je održali, svetleći kao plamen u tami.

Kseniju Cicvarić igra nekoliko glumica, Varja Đukić, Katarina Krek, Vanja Jovićević, Olivera Tićević, kao i devetogodišnja devojčica Ana Vujović, istićući tako različite faze u njenom životu. To u osnovi gradi stilizovan pristup u pripovedanju, uspostavlja opojan princip uslovnosti koji se proteže kroz ceo tok. Dramaturgiju igre čini splet epskog, dramskog i muzičkog, pri čemu je izvornu narodnu muziku zavodljivo osavremenila i adaptirala Nina Perović. Pesme “Milica jedna u majke”, “Zapjevala bulbul ptica”, “Avuša, avuša” i druge, izvode izuzetni muzičari: Olivera Tičević (sopran), Miroslav Ilić (harmonika), Tijana Ilić (sopran), Petar Dobričanin (bas), Igor Perović (tenor), Nada Tadić (sopran, violina), Jovan Vuković (tenor), Bojana Nenezić (alt). Dramski delovi predstave su slabiji jer se njihov realizam ne uklapa organski u teatralnost koju grade muzika, ples, kao i video projekcije (video art Gojko Berkuljan, koreografija Tamara Vujošević Mandić). Sa druge strane, naročito opčinjavaju grupne, horske scene koje stvaraju ekspresionistički duh, a tumačimo ih kao kolektivnu, pa i metafizičku podršku Ksenijinom talentu, sputanom bedom materijalne stvarnosti.

Foto Duško Miljanić

Neprestano se u predstavi, kao lajtmotiv, nameće važnost lepote, ljubavi i umetnosti u svakodnevnici, koji su Kseniju i ljude oko nje čuvali od pucanja u paramparčad. To može zazvučati kao opšte mesto, ali to jeste najveća istina života koja zavređuje neprestano ponavljanje. U vezi sa time, u pozorištu je naročito važno da se ta srž našeg postojanja prikaže u obliku koji neće biti predvidiv i banalan, odnosno da se nađe forma koja otvara metaforičke puteve značenja. U slučaju predstave “Slavuj”, te ideje su sprovedene kroz stilizaciju horskih scena, zatim upotrebu poetičnih i asocijativnih video projekcija koje stvaraju digitalnu scenografiju, i pre svega, kroz izuzetno muzičko izvođenje. Prizori koji naročito sugestivno potvrđuju ove tvrdnje su scene oživljavanja Drugog svetskog rata. One izazivaju mučno osećanje, kroz spoj dokumentarističkih snimaka ratnog pustošenja i uznemirujućih zvukova smrti. Prati ih neka vrsta poetske katarze u sceni u kojoj brojni ljudi stoje okrenuti leđima, u mraku koji dozvoljava da vidimo samo obrise njihovih tela. Za to vreme, video-snimci simbolički izražajno prikazuju gomile kofera rasutih po blatnjavoj zemlji, snažno označavajući bol praznine, žrtve koje je uzeo vihor rata.

Ana Tasić

Tekst je objavljen u Politici, 4. marta 2020. godine

 

Gadno vreme za lutajuće vitezove

“Don Kihot”, prema motivima Servantesovog romana, tekst Vedrana Božinović, reditelj Andraš Urban, koprodukcija festival Barski Ljetopis i Gradsko pozorište Podgorica, premijera na Letnjoj pozornici u Baru

Koristeći Servantesov roman „Don Kihot“ (1605) kao polazišnu tačku stvaranja istoimene predstave, reditelj Andraš Urban i autor scenskog teksta Vedrana Božinović grade delo prepoznatljvog urbanovskog stila i značenja. Fragmentarne, multimedijalne, muzičko-dramsko forme, nikle na avangardnoj tradiciji provokacije i apsurda, predstava istražuje današnja značenja donkihotovskih borbi. Stabilni likovi ne postoje, skoro ni likovi uopšte, glumice se, na tragovima performativnog nasleđa, ne predstavljaju, nego jesu, postoje u ovom vremenu i prostoru. Ne kriju se iza likova, već ih koriste samo kao povod da uđu duboko u sebe i prokopaju po potisnutim istinama. Njihova tela, sećanja i osećanja postaju dokumentaristička građa od koje se prave scenski snovi, projekcije idealnijeg sveta, društva koje je Don Kihot tražio na svom putu. Ovakvo pozorište je prostor zamišljanja pravednijeg društva, kroz dekonstrukciju postojećeg, i hrabro, kritičko čerečenje gomile ličnih i društvenih ograničenja. Teatar je ovde oblik utopije koja utiče na stvarni svet, njegovog dvojnika, u težnji ka stvaranju jedne dvojničke utopije.

Imajući u vidu da ansambl ovog „Don Kihota“ čine isključivo žene, u fokusu su ženska (rodna) pitanja, ironično, kritičko razobličavanje inferiornog položaja žene u naglašeno patrijarhalnom društvu. Zaista izvanredno, eksplozivno posvećene glumice, Branka Femić Šćekić, Vanja Jovićević, Kristina Obradović, Sanja Popović, Anđelija Rondović, Jelena Simić i Branka Stanić, igraju kao da su jedno biće, u potrazi za katarzom i utehom, u društvu koje lomi nemoćnog pojedinca. Bavljenje ženskim pitanjima se širi na kritičko suočavanje sa položajem savremenog čoveka uopšte, sa problemima nasilja, cenzure, izneverenih očekivanja. Izdvojićemo upečatljivu anegdotu glumice Branke Femić o kupovini stana. Njen san o životu u miru postaje noćna mora jer se okolina u kojoj su cvrkutale ptice pretvara u tlo nicanja zgradurina. Profit nema milosti, finansijski interesi ljudi skopčanih sa vlašću postaju divovi, vetrenjače, meta borbe sa agresivnim interesima liberalnog kapitalizma. Njen ispovedni monolog vodi do naglašeno ironične ode Crnoj Gori na kraju predstave, zaokružujuće dekonstrukcije mitova o obećavanim vrednostima života, dok se na video bimu vijori crnogorska zastava.

Foto Duško Miljanić

Fragmente u kojima se raspravlja o savremenom smislu Don Kihotovih avantura presecaju autoironični prizori pozorišta u pozorištu. Razotkriva se da smo gledaoci probe tokom koje glumice postavljaju i pitanja o funkciji pozorišta. I ono ovde postaje polje donkihotovskih borbi, ogledalo stvarnog života koje se kritički razgrće. U jednom trenutku čujemo pitanje: „Kome danas treba pozorište?“. Odgovori sugerišu da su stvaraoci političkog pozorišta nalik lutajućem vitezu. Ekscentrici pomućenog razuma koji se biju sa vetrenjačama. Borci na marginama društva, na obodima liberalnog kapitalizma koji uzima sve. No, društvene okolnosti danas u celini nisu nimalo jednostavne, jer su i ovi pozorišni umetnici deo sistema koji ih plaća da prave kritičke predstave. To se u ovoj izazovnoj predstavi brojnih značenja i eksplozivne energije takođe problematizuje.

Muzika kompozitorke Irene Popović uživo se izvodi na praznoj sceni prepunoj mikrofona, kojih je ovaj put i više, što shvatamo i kao Urbanov ironičan komentar na zamerku koja se čuje u kritičkoj javnosti, da je svaka Urbanova predstava ista, sa mikrofonima, psovkama i nagim izvođačkim telima. Songovi su izvanredno moćni, oni dubinski drmaju gledaoca, mnogo jače nego izgovorene reči. Izdvojićemo “Kučku”, zaista dirljivo ispovednu pesmu o bolno inferiornom položaju žene u patrijarhalnom okruženju. Raskošne, zavodljive kostime Line Leković, svečane i glamurozne, tumačimo takođe u ironičnom ključu. Oni prolaze kroz simbolički put transformacije, od raskošnih venčanica, preko crnih haljina, do svedenosti na donji veš. Njihov glamur stvara osećanje kontrasta, kao i metafizičke potrebe da se iskorači iz mulja stvarnosti, u uređeniji, dostojanstveniji svet. Takođe, pompeznost kostima sugeriše i značenje ceremonijalnosti, tipično urbanovski obred egzekucije potiskivanih, divljih demona.

Don Kihot je tragična i mudra luda u isto vreme, rod Lirove lude, onaj koji govori istinu u vremenu vladavine laži. Takva granična pozicija je vrlo inspirativno tlo za diskusiju o složenim napetostima našeg vremena koje ova izazovna predstava pretresa. Na sceni se beskompromisno raseca naše doba izvrnutih vrednosti, društvo u kojem lutajući vitezovi posrću, ali ne odustaju od bitki za bolji svet.

Ana Tasić

Kritika je objavljena u POlitici 25.7.2019.

 

Politički nonsensi nemaju granica

Premijera „Kozocida“ Vide Ognjenović u Gradskom pozorištu u Podgorici

Podgorica- Radnja „Kozocida“, najnovijeg komada Vide Ognjenović, u podnaslovu određenog kao „drama o obnovi i izgradnji“, dešava se u crngorskom planinskom selu, u posleratnoj Jugoslaviji. Zaplet gradi odluka vlasti da se pobiju sve koze, jer su one viđene kao štetočine na putu industrijalizacije zemlje, odnosno razvoja drvne industrije. Polazeći od ovih događaja, inspirisanim stvarnim odgađajima koji dokazuju da stvarnost zna da bude apsurdnija od fikcije, Vida Ognjenović plete višelojnu dramu tragikomičnih značenja. Komad koji povremeno dobija izrazito apsurdne dimenzije, scenski je izražajna metafora odnosa vlasti i naroda, kao i samodovoljnosti politike koja ne vidi dalje od sopstvenih interesa.

Režija Vide Ognjenović je stilizovano realistička, ona dosledno i postojano vodi priču, bitno bojeno ironijom, koju suptilno nanose glumci. Savremeno obučeni, u seosku odeću i formalna funkcionerska odela, oni vešto razigravaju ovu apsurdnu dramu o političkim nonsensima, ali i njihovom neprihvatanju (kostimografija Ljiljana Dragović). Scenografija Geroslava Zarića je svedena i stilizovana, određuje je niz naređanih belih kutija, ili stepenica, što podseća i na crnogorska brda. Muzika kompozitora Zorana Erića odgovarajuće prati događaje, određujući povremeno groteskni ton igre.

Priču epski, u određenoj meri brehtovski, vodi narator Božo (Dejan Đonović), drugačije, upadljivo obučen, u gestapovsko crno odelo. On predstavlja likove, zna sve o njima, pa ga razumemo i kao figuru kontrole, državnu bezbednost koja je sveprisutna, nadgleda sve, i važna je za sagledavanje celine funkcionisanja vlasti. Mišo Obradović je posebno ekspresivan kao Predsednik, ironijom utvrđen „vizionar i pesnik promena“. On je navodni borac za društveni napredak, dok je u suštini pohlepni sakupljač političkih poena, čovek kome je prevashodno stalo da bude odan partiji, ma koliko ona bila štetna za društvo. Tako on vatreno propagira da su koze simbol zaostalosti, iako selo živi zahvaljujući kozama, a predlaže i isušivanje Skadarskog jezera, što je jedan od vrhunaca apsurda politike u drami, u sukobu sa zdravim razumom. Takav model političkog delovanja je bolno prepoznatljiv i prisutan i danas, zbog čega ova predstava ima snagu aktuelnog tragičkog prepoznavanja.

Foto Gradsko pozorište Podgorica

Razvoj događaja otkriva raskošnu višeznačnost dramskog tkanja. Živopisni likovi seljaka otelotvoruju različitost mišljenja i odnosa prema odlukama vlasti, ali i sopstvenom životu. Od Stane (Dubravka Drakić), predsednice AFŽ-a, koja racionalno tvrdi im nema života bez koza, lepe Joke (Ivana Mrvaljević) koja mudro sabotira popis koza, Marka (Omar Bajramspahić) i Rajka (Simo Trebješanin) koji takođe pokušavaju da zaštite njihove životinje, preko šaljivdžije Baja (Stevan Radusinović) koji domišljato predlaže da samo kliču vlasti, a da rade sve suprotno, do onih koji idu uz dlaku vlasti, smatrajući da treba podržati njihove odluke, iz različitih, uglavnom koristoljubivih motiva – Vukota (Miloš Pejović), Krsta (Pavle Popović), Duke (Željko Ćaja Radunović).

Dolazak profesora Raška Marića, stručnjaka veterinarstva iz Beograda, koji treba da proceni štetnost koza za selo, predstavlja okidač zaokreta pravca dramske radnje. Umesto da pomogne političarima da se izvrši kozocid (genocid nad ovcama), što je bila namera vlasti, on postaje vođa kozjeg pokreta otpora. Igor Đorđević ga igra dramski ubedljivo, kao ekscentričnog, asocijalnog profesora, čiju ljubav prema životinjama shvatamo kao vid bega od nataloženog zla u ljudima. Njegov markantan lik tumačimo kao metaforičan odraz korenito prisutnih sukoba između struke i politike. Umesto da vlast poštuje glas struke i tako doprinese stvarnom društvenom napretku, ona radije bira put ličnih interesa, često nasuprot mišljenju stručnjaka, gurajući tako društvo u provaliju.

Naročita vrednost vrlo uspešne predstave „Kozocid“ izbija iz okolnosti današnjeg nedostatka priče u teatru. Trend u savremenom pozorištu su autorski projekti i fragmentizovana dramska stvarnost. Oni naravno imaju svoje kvalitete, odražavaju duh vremena, ali su izgurali priču iz pozorišta. U tom smislu, ova produkcija vraća istisnute vrednosti tradicionalne dramske forme. Na sceni prostire lucidnu pripovest koja ima brojne slojeve, komiku i tragiku, domišljatost i apsurd, farsičnost i gorčinu spoznaju stvarnosti.

Ana Tasić

Kritika je objavljena u Politici 24.3.2019. godine

Tragedija dece sa železničke stanice

Premijera „Mi deca sa stanice Zoo“ Ana Vukotić u Podgorici

Foto D. Miljanić

Podgorica– Prošle nedelje je u Gradskom pozorištu premijerno izvedena predstava „Mi deca sa stanice Zoo“ u režiji Ane Vukotić, po kultnoj autobiografskoj priči Kristiane F. Ona je u ovoj predstavi polazište kritičkog bavljenja današnjim problemom narkomanije. To ovu predstavu čini posebno društveno osvešćenom i izuzetno osetljivom na goruće probleme u Crnoj Gori, ali i u Srbiji, bez bitnijih razlika.

Predstave rediteljke Ane Vukotić igrane su sa uspehom na festivalima u Srbiji. Njena režija „Don Žuana“ je osvojila nekoliko nagrada na Jugoslovenskom pozorišnom festivalu u Užicu (2010), uključujući nagradu za najbolju režiju. Predstava „Šćeri moja“ je prikazana prošle godine na istom festivalu, gde je Vanja Jovićević za ulogu Kneginje Zorke dobila nagradu „Ardalion“ za najbolju mladu glumicu. Vukotićkin rediteljski rukopis je prepoznatljiv, veoma stilizovan i maštovit, prisutan i u najnovijoj podgoričkoj produkciji, njenoj prvoj saradnji sa Gradskim pozorištem.

U Gradskom pozorištu u Podgorici često rade reditelji i drugi umetnici iz Srbije. Pre mesec i po dana je izašla premijera lutkarsko-dramskog čitanja „Romea i Julije“, u režiji Emilije Mrdaković iz Novog Sada, direktorke Pozorišta mladih. Na repertoaru ovog teatra se nalazi još nekoliko predstava srpskih reditelja, na primer „Više od terapije“ Alise Stojanović, „Kinez“ Anje Suše, „Slasti slave“ Stefana Sablića, kao i Liješevićevi „Čuvari tvog poštenja“ o kojoj je „Politika“ pisala.

Koreografkinja ove predstave je takođe iz Srbije, Sonja Vukićević, a njen udeo je u celini od ogromne važnosti. Koreografija je jedan od ključnih elemenata scenskog izraza, upečatljiva u individualnim, kao i u grupnim scenama. Kristianini (Jelena Simić) grčevi  tela su u sukobu sa njegovim smirajem, čime se sugestivno prikazuje konflikt napetosti i zadovoljstva u konzumiranju droga. U koreografskom pogledu su takođe ekspresivne grupne scene koje grade likovi tinejdžera, prizori istovremenog narkomanskoj raja i pakla. Akteri nesvesno bauljaju u ekstazi, plešu kao zombiji, tražeći zaborav od jalove stvarnosti. Košmarni efekat njihovog eskapističkog plesa pojačava upadljivo teskobna elektronska muzika kompozitora Aleksandra Radunovića Popaja.

Foto D. Miljanić

Na  sceni je snažno izoštren sukob između sveta dece i odraslih, što je takođe sugestivno koreografski izraženo. Pojava roditelja, Kristianine (Ivana Mrvaljević) i Kesine majke (Katarina Krek), u grupi sa pet muškaraca, ima ekspresionističko obličje. Na scenu stupaju kao neki nadljudi, u crnim, kožnim, gestapo mantilima, uz uklopljene sablasno-dramatične zvuke bubnjeva, pod jakim neonskim svetlima (kostimografija Lina Leković). Oni su kao jedno telo, kruto i opominjuće, metafora svih roditelja koji nisu uspešno savladali iskušenja odrastanja njihove dece.

Scenografija Branka Hojnika je u stilizovanom skladu sa Vukićevićkinom koreografijom, neodvojivo je važan sastojak ukupno zavodljive vizualnosti. Scena je na početku uokvirena konstrukcijom koja spolja podseća na tunel, dok su njeni pojedinačni elementi nalik šinama, sačinjenih od neonskih svetala, koje će se efektno odmotavati sa odmicanjem radnje. Na scenografskom planu je takođe izuzetan izbor otvaranja vrata u dubini, čime se stvaran život pušta na scenu. Povremeno vidimo magloviti prolazak automobila i ljudi, jer je otvor prekriven prozirnom pregradom, što stvara izvanredan poetski efekat. Imajući u vidu da se radnja dešava na železničkoj stanici, rešenje je posebno značenjski funkcionalno.

Foto D. Miljanić

Vrtoglavo zaplitanje grupe tinejdžera u mrežu droge i prostitucije povezano je sa opštim osećanjem besmisla i potrebom za begom od svakodnevnice. Precizno i gradacijski su prikazani uzroci i jezive posledice uzimanja droga. Podvučena je karakteristična zamka mladih narkomana, početno uverenje da se neće navući. Nasuprot tome, na sceni pratimo sve dublje tonjenje aktera u pakao zavisnosti. Umesto slobode koju narkomani očajnički traže, put drogiranja ih odvodi u potpuno ropstvo koje sasvim poništava život.

Ana Tasić

Tekst je objavljen u Politici 23.5.2017

Padovi i usponi emigranata

„Pogled s mosta“ Artura Milera i Milana Karadžića na festivalu „Grad teatar“

Budva- U okviru dramskog programa 30. jubilarnog festivala „Grad teatar“, na pozornici smeštenoj između crkava u Starom Gradu je izvedena predstava „Pogled s mosta“, prema drami Artura Milera, u režiji Milana Karadžića, a u produkciji Gradskog pozorišta iz Podgorice. Ova predstava se može smatrati reprezentativnim primerom uspešnog mejnstrim teatra za čiji je kvalitet zaslužan spoj izuzetnog, svevremeno-savremenog dramskog teksta, posvećene glumačke igre i diskretne režije koja je obezbedila fini spoj dva ključna sastojka.

Foto Grad teatar Budva
Foto Grad teatar Budva

Milerova drama (1955) u čijim se likovima reflektuje i piščevo bolno suočavanje sa razvodom od njegove tadašnje žene Merlin Monro, u pogledu bavljenja razarajućim ljubavnim opsesijama, u snažnim zamasima dostiže dubine grčke tragedije. Protagonista Edi Karbone podseća na Edipa zbog incestuozne strasti koja ga odvlači u košmar autodestruktivnosti, uništavaju ga lične unutrašnje bure koje ne može da kontroliše. Mladen Nelević vrlo upečatljivo na sceni izražava složenost njegovog lika, pomalo i ibzenovskog, zbog te dubinski mračne psihološke stihije koju nosi. Zaljubljen je u svoju usvojenu ćerku Ketrin, i agresivno ljubomoran na Rodolfa, mladića koji je osvaja, a prema kojem ima i latentne homoseksualne želje. U svemu tome on bezrezervno gradi svoju verziju istine, ne prestajući da se samozavarava. Govori o časti, što je jalova argumentacija, fasada koja grčevito nastoji da prikrije niske strasti.

Ketrin (Marija Đurić) je nesvesna svoje seksualnosti, a to produbljuje problem, raspaljujući Edijevu vatru. Ivana Mrvaljević je dala takođe vrlo upečatljiv i čvrst lik Edijeve supruge Bitris, strpljive i odane, ali i odlučne u kriznim situacijama kada zadržava svoj identitet. Dolazak Bitrisinih rođaka Marka i Rodolfa menja okolnosti življenja porodice Karbone, zaoštrava ih, izbacuje na videlo Edijeve ukopavane strasti. Umesto da mu donesu slobodu, vode ga u još dublju i nepovratniju tragediju koja se može okončati samo smrću. To je veoma milerovski rasplet koji se može metaforički shvatiti – za Edija nema ispunjenja na ovom svetu. Odlučnijeg i strožijeg Marka igra Emir Ćatović, a mekšeg i sramežljivijeg Rodolfa posebno dopadljivo stvara Vule Marković.

Boro Stjepanović igra advokata Alfijerija, lika i naratora koji pripoveda Karboneovu priču, otkrivajući jad emigrantskog života na dokovima Njujorka, sa distance. Dok on u prvom planu plete priču, ostali likovi stoje u pozadini „zamrznuti“, nemi pod suptilno prigušenim svetlom, kao da su naslikani. To gradi tanani poetski utisak, akteri postaju metaforične figure, vanvremenski pioni u rukama sudbine. Kada ne pripoveda, Alfijeri sedi u desnom uglu scene, posmatrajući radnju, kao nemi svedok tragedije koja se odvija, nemoćan da promeni njen tok. U vezi sa pomenutom srodnošću sa starogrčkom tragedijom, možemo tumačiti da Alfijeri pomalo usvaja značenje antičkog hora, komentatora radnje na koju nema uticaja.

Foto Grad teatar Budva

U Karadžićevom čitanju Milerove drame u centru pažnje su teme složenih odnosa između roditelja i dece, bolnih posledica posesivnosti, ali i života ilegalnih emigranata (dramaturg Nebojša Bradić). Besperspektivne okolnosti egzistencije u domovini, nemogućnost rada i preživljavanja, koji guraju borbenije pojedince u emigraciju, nažalost su dobro poznate na našim prostorima.

Amerika koja je ovde odredište nije u stvarnosti uvek zemlja izobilja, ali jeste prostor nade da će to postati, za razliku od prvobitnih domovina emigranata, gde su nade rastrgnute, a sa njima i ljudskost. Sa druge strane, kako su nam podgorički glumci pokazali sa kompaktnom uigranošću, ljudskost opstaje u pokušajima da se stvari promene, u trudu da se ustane iz prašine i nastavi dalje.

Tekst je objavljen u Politici, 24. jula 2016.