Tag: Franjo Petrinovic

Buđenje novotalasnog duha

“Novosadski omnibus”, prvi deo: “Pojačalo i gitara”, prema delu Slobodana Tišme, dramatizacija i režija Ivana Janošev i “Gramatika poremećaja”, prema delu Franje Petrinovića, dramatizacija i režija David Alić, Srpsko narodno pozorište, Novi Sad

Prvi deo predstave “Novosadski omnibus” čini spoj dramatizacija dva prozna dela novosaskih pisaca, Slobodana Tišme i Franje Petrinovića (drugi deo, dramatizacija “Velikih očekivanja” Đorđa Pisareva, igraće se zasebno). Prvi segment omnibusa “Pojačalo i gitara”, u dramatizaciji i režiji Ivane Janošev, prema autobiografskoj priči Slobodana Tišme iz njegove knjige “Urvidek”, ispisuje umetničko-buntovnički put protagoniste, tridesetšestogodišnjeg Bezimenog (Jovan Živanović). Nakon provokativnog političkog projekta, koji ga je oterao na šestomesečnu robiju, Bezimeni postaje društveni izgnanik. U potrazi za svojim glasom, on osniva bend. Kroz tu priču je iscrtan mučni sukob sa ocem (Miroslav Fabri), njegovo nemilosrdno odbacivanje sinovljevih životnih izbora, sputavanje i bazično vređanje bića. Ovaj scenski tekst je mogao da bude složeniji i puniji u značenjima, u pogledu prenosa bogatijeg unutrašnjeg života protagoniste, njegovog izraženog i stilski osobenog autocinizma, markantno prisutnog u Tišminom delu. Dramatizacija je uglavnom usmerena na otkrivanje kostura priče, nedovoljno uzimajući u obzir Tišmina sugestivna zapažanja o sebi i svetu.

Foto S. Doroški / Srpsko narodno pozorište

Ove slabosti dramatizacije su nastojale da se pokriju specifičnom režijom, izgrađenom na stilizaciji i traganju za samosvojnim jezikom koji bi izrazio osećanja i atmosferu, koji nisu artikulisani rečima. U tom smislu su vešta rešenja pojačavanja zvuka napetog disanja Oca, prenošenog mikrofonom, prizori njegovog očajničkog lupanja u bubnjeve, odraz razočaranja u sina, zatim scene Majčinog  vrištanja (Sanja Mikitišin), kao i njene mesečarske kretnje koje utvrđuju ispraznost svakodnevnice. Ovi rediteljski postupci su odgovarajući i intrigantni, ali u celini nisu dovedeni do kraja. Ima praznina u tom teatralizovanom pričanju priče i građenju atmosfere, koje stvaraju utisak o nedorečenosti. Nedovoljno spretno, odnosno suviše ilustrativno, rešene su i scene između Bezimenog i Prijatelja (Fedor Đorović), kada se oni dopisuju, nakon Prijateljevog odlaska u Rusiju, gde svira pank i radi u kuhinji. Muzika se uživo izvodi, od početka, kada Bezimeni kupi gitaru i pojačalo, i počne sa individualnom vežbom koja predstavlja i njegov štit od sveta, do osnivanja benda sa Devojkom (Sonja Isailović). Delovi predstave koji postaju koncert su najuzbudljiviji jer donose živost, energiju, otelotvorenje poezije i otpora. U tom smislu je najjača scena izvođenja pesme “Mlad i radostan” grupe “La Strada”, koju je Tišma osnovao. Koncertni segmenti popunjavaju rupe u dramaturgiji, ali i režiji, izražavaju ono što verbalno nije do kraja uobličeno, i šteta je što ih nema više u ovom delu omnibusa koji uprkos manama ima primamljive scenske vrednosti.

Drugi deo, “Gramatika poremećaja”, prema knjizi Franje Petrinovića, u dramatizaciji i režiji Davida Alića, u celini je značenjski puniji i dosledniji od prvog. Narativ prati život Anđelije (Mia Simonović) i Sergeja (Vukašin Ranđelović), njihovu borbu sa čemernom svakodnevicom, nezaposlenošću, surovim i lažljivim okruženjem, beznađem i mukom održavanja zajedničkog života. Anđelija je žilavija i žustrija, besna zbog sveprisutnog nemara, haosa, sistemske nesređenosti. Njeni nezaustavljivi izlivi gneva doživljavaju naročito izazovnu kulminaciju u sceni u kojoj ona izleće iz sale i nastavlja mahnitu dreku po čitavoj zgradi pozorišta, čije odjeke čujemo u sali, sa neobično zavodljivim efektom. Predstava nam je upadljivo otkrila raskošan talenat mlade glumice Mie Simonović. Pored Anđelije, ona predstavlja i lik kvarne babe kod koje Sergej odlazi da čita poeziju, kako bi nešto zaradio. Bez kostimografskih promena, glumica je izuzetno uverljivo, dramski i komički, prikazala ovu staru varalicu, fizički i emotivno delikatnim sredstvima.

Foto S. Doroški / Srpsko narodno pozorište

Ova dva segmenta predstave su povezana novotalasnom muzikom “Lune” i “La Strade”, koju slušamo u više navrata, uživo izvođene, ili putem audio snimaka. Vezivno tkivo je, takođe, lik upečatljive pevačice koju igra Sonja Isailović, Devojku u prvom, a Plavu u drugom delu, neku vrstu priviđenja i iskušenja, koje Sergej sreće u klubu u Kikindi. Zajedničke su im i teme, nepristajanje na bedne uslove života i neprestajuća potraga za nadom u svetu beznađa.

Kritika je objavljena u Politici, 19. februara 2020. godine