Tag: Bobo Jelcic

Šou može da se nastavi

“Za sada je sve OK”, autorski projekat Nataše Rajković, Snežane Trišić i glumaca, po tekstu “Prozor” Nataše Rajković, režija Snežana Trišić, Kruševačko pozorište

Foto Radovan Vučković- Kruševačko pozorište

Potekao iz motiva drame “Prozor” Nataše Rajković, scenski tekst “Za sada je sve OK” nastao je u procesu stvaranja predstave, kroz probe sa glumcima. Protagonistkinja je Milena, sredovečna žena zarobljena u braku određenom usamljenošću i nerazumevanjem sa suprugom koji beži u majčine skute da se (metaforički) nadiše vazduha. Milena je pod nepodnošljiivim pritiskom i na poslu, u bolnici gde radi kao medicinska sestra, u paklu odnosa sa brutalnim šefom, ambicioznim doktorom koji se gnuša svakog traga ljudskosti. Naročiti kvalitet ovog komada nalazi se u životnoj uverljivosti likova i radnje – iz njih se preliva snaga iskrenosti, umotana u fini, suptilni humor. Takođe, osobena karakteristika teksta je i istančano pretapanje stvarnog i imaginarnog, života i pozorišta, odnosno, delikatna teatralizacija radnje.

Autorka polazne drame Nataša Rajković je česta saradnica reditelja Bobe Jelčića, čiju poetiku definiše prepoznatljivi rad sa glumcima, u srpskoj produkciji prisutan u izuzetnoj predstavi “Zašto je poludeo gospodin R.” Jugoslovenskog dramskog pozorišta. Gluma u Jelčićevim predstavama se oblikuje na promišljenoj stilizaciji i ironiji, brehtovskoj začudnosti koja suzbija u određenom smislu ograničeni realizam, stvarajući specifičan, opčinjavajući, prodorno poetičan scenski svet.

Ansambl Kruševačkog pozorišta, vođen rediteljkom Snežanom Trišić, vrlo uspešno je sledio taj jelčićevski stil igre, uspostavljajući autentičnu scensku stvarnost, ogledalo našeg vremena, borbe sa različitim izazovima doba kovida. Na minimalistički, stilizovano dizajniranoj pozornici, osvetljenoj neonskim svetlima, igru započinje Biljana Nikolić, u ulozi Milene, rastrzane krizama, izneverenim očekivanjima od braka i života, i zaronjene u sećanja o njenoj majci. Ove dirljive ispovesti su začinjene svedenim muzičkim tonovima, koji nežno poetski boje radnju (kompozitor Irena Popović). Glumica nastupa dramski ubedljivo i emotivno  – istovremeno je prisutna u stvarnosti lika, a povremeno odlazi i u neki drugi, zamišljeni svet, prostor igre i utehe. Na to mesto stupa obraćanjem majstorima svetla i tona, što razbija iluziju i označava prekid primarne mimetičke radnje, prelazak u imaginaciju. To je naročito poetično izraženo u sceni u kojoj se njena želja za igrom pretvara u izvođenje pesme “My Baby Just Cares For Me”, u scenski zavodljivom mraku, blago prošaranom zvezdanim svetlima.

Ovaj postupak cepanja iluzije dosledno i suptilno će se ponavljati tokom cele predstave, i sa ostalim glumcima i likovima, zaokružujući ideju pretapanja stvarnosti i igre. Dejan Tončić, u ulozi Mileninog muža, najpreciznije je predstavio finese u toj graničnoj igri, njegovu izmrcvarenost u braku, dotučenost ženinim zvocanjem i terorom “zdrave” ishrane, i istovremeno sanjanje o begu. Bojan Veljović tvrđe i energičnije predstavlja doktora, nemilosrdnog penjača na društvenoj lestvici. On daje mučne lekcije o neophodnoj čvrstini na putu uspeha, uputstva za preživljavanje u društvu negativne selekcije, zverinjaku sa vrednostima okrenutim naglavačke. Nikola Rakić igra pacijenta u bolnici, koji je tu završio zbog problema sa ramenom. Njegov lik nosi diskretnu parodiju savremenih lajf-koučova, psihološke pomoći kroz povratak prirodi i traženje sebe.

 Duboko promišljena stilizacija igre, koja oneobičava radnju i brehtovski aktivira kritičko mišljenje, prisutna je i u prožimanju izraza misli i osećanja likova, sa rečima koje označavaju didaskalije, njihove pokrete, postupke, fizičku radnju. Ona se ogleda i u pretapanju govora u pesmu, što se odvija u više navrata, na primer kada se gnevno psovanje beskrupuloznog doktora pretvara u njegovo pevanje uvreda. Ove promene se simbolički mogu razumeti i kao oznaka borbe između racionalnog i iracionalnog, realističkog i intuitivnog, reda i haosa, borbe koja predstavlja samu srž života.

Konačno, u vrednoj predstavi “Za sada je sve OK”, uzorku, ili isečku iz našeg sveta, posle haosa se nazire red, tragovi harmonije u beskraju disharmonije. Krize su zakrpljene kroz igru i maštu, i šou može da se nastavi.

Ana Tasić

Kritika je objavljena u Politici, 18. marta 2021. godine

Kritika je deo projekta „Kritičarski karavan“ koji realizuje Udruženje pozorišnih kritičara i teatrologa Srbije, pod pokroviteljstvom Ministarstva kulture i informisanja.

Zavodljivo ludilo svakodnevnice

„Zašto je poludeo gospodin R.“, prema tekstu Rajnera Vernera Fasbindera i Mihaela Fenglera, režija Bobo Jelčić, Jugoslovensko dramsko pozorište

Foto JDP

Nastao prema motivima istoimenog filma Rajnera Vernera Fasbindera i Mihaela Fenglera, tekst predstave „Zašto je poludeo gospodin R.“ donosi prizore iz frustrirajuće životne svakodnevnice porodice R. (dramaturgija Nataša Govedarica). Zaglavljen u sputavajućim okolnostima, u pritiscima na poslu i porodici, Gospodin R. se neprestano troši i umara, što će dovesti do tragičnog raspleta. Dramske situacije su izlivene u blagom apsurdu, u joneskovskim tonovima, u strukturi koja je fragmentarna i nekonvencionalna. Kao takva je vrlo podsticajan predložak za predstavu istraživačke forme, ali i suptilno važnog sadržaja. To je reditelj Bobo Jelčić opojno iskoristio, unoseći bujnu svežinu u naš umetnički posustali pozorišni život.

Utemeljena u tragalačkom pristupu u radu sa glumcima, apsurdu, samoironiji i širenju granica same scenske igre, predstava „Zašto je poludeo gospodin R.“ odražava višestruku slomljenost savremenog čoveka. Igra je izgrađena na razbijanju pozorišnih iluzija i istovremenom traženju novih puteva teatralnosti. To ima i brehtovski komičan smisao, što je posledica cepanja pozorišnih konvencija i gledaočevih očekivanja. Na sceni se tako smenjuju duge pauze, tišina i brzi govor, zbunjeni, zadovoljni i histerični ispadi glumaca, neočekivani upadi scenskih radnika. Komadići prizora nemaju obaveznu uzročno-posledičnu vezu, što pored ostalog shvatamo i kao izraz sadržaja, scenskog otelotovorenja rastočene svesti protagoniste, kao i njegovog dubinskog nemira.

Glumci nastupaju vešto, dosledno teatralno, često mehanički i odsutno, čime se odražava i otuđenje, suštinsko odsustvo komunikacije među likovima, članovima porodice R. Takav način igre takođe označava cepanje iluzija, začudno i nenametljivo duhovito. Blizak smisao gradi i povremena pojava scenskih radnika koji se muvaju po sceni, obučeni u majice sa natpisom „Jugoslovensko dramsko pozorište“. Oni pomeraju rekvizite ili traže izgubljene izvođače, na primer Pavla Koraća koji igra Amadeusa, sina Gospodina (Boris Isaković) i Gospođe R. (Nataša Tapušković). Po pronalasku deteta, Isaković koji je u tom trenutku izašao iz uloge, kaže da se dečakova izgubljenost može shvatiti metaforički, kao znak naše opšte izgubljenosti. Na taj način se autori predstave vrlo autoironično, pirandelovski, odnose prema svom delu, kao i prema njegovoj (kritičkoj) recepciji. „Četvrti zid“ ovog teatra takođe komički delotovorno razbija i Isakovićeva komunikacija sa nama gledaocima, na primer, kada od nas traži pomoć u potrazi za identitetom pesme kojom želi da obraduje suprugu. Taj postupak, takođe brehtovski, podstiče i gledaočevo kritičko uključivanje u tok događaja.

Brutalne prodore naše konkretne društvene stvarnosti postojano donosi prisustvo televizora, čiju sliku ne vidimo, ali čujemo vrlo dobro poznate glasove ovdašnjih političara koji samouvereno govore o reformama i opštem boljitku. Gospodin R. često sam bulji u njega, tupo i odsutno, što takođe suptilno otkriva još uzroka njegove nepregledne tuge. Produbljuju je i ostali akteri u okruženju – njegov kruti Šef (Branko Cvejić) koji tipično trabunja o vizijama budućnosti, nonšalantne kolege (Bojan Dimitrijević, Milan Marić), nametljiva majka (Vesna Čipčić) i manje nametljiv otac (Feđa Stojanović), komšinica (Jelena Stupljanin), Hana (Dubravka Kovjanić).

Jelčić je lucidno osmislio mnoštvo upečatljivih scenskih prizora koji diskretno označavaju R.-ovo tonjenje u ludilo, na primer, kada Gospodin i Gospođa R. simultano igraju, svako svoju dramu. Dok ona mehanički brblja o Amadeusovim problemima u školi, do izbezumljenja i nerazumevanja, on ludački peva opersku ariju, bauljajući po podu, kreveljeći se, kao da je sišao sa uma. Pored apsurdno-komičnog smisla, ova scena slikovito izražava R.-ove svakodnevne pritiske i posledičnu potrebu da pobegne u neki daleki svet. Muzički lajtmotiv predstave je Elvisova pesma „A Little Less Conversation“, koja često prati radnju, čuje se u njenim pukotinama, označavajući kontrast, čežnju za ispunjenijim životima. Izvođači uz nju plešu bez posebnog opravdanja, zavodljivo upotpunjujući Jelčićev scenski jezik koji magično rasklapa pozorišne mehanizme, ali i našu stvarnost.

Ana Tasić

Kritika je objavljena u Politici 24.6.2018.