Tag: Alisa Stojanovic

Lavina iskopanih sumnji

“64”, tekst Tena Štivičić, režija Alisa Stojanović, Atelje 212

Tekst “64” izuzetne dramske autorke iz Hrvatske Tene Štivičić, vredna je, vrcava i dovitljiva savremena drama koja se sa specifičnim humorom odnosi prema krupnim problemima našeg doba. Protagonisti su Eva i Danijel, bračni par koji ima problema sa začetkom deteta, zbog čega se podvrgavaju procesu veštačke oplodnje (ova predstava je zato tematski bliska ranijoj produkciji Ateljea 212, “Plodni dani”). Ta situacija pokreće druge bračne probleme kao lavinu, iskopava krize i sumnje, otkrivajući suštinsku nestabilnost i krhkost njihovog odnosa. Veoma živi i osobeni epizodni likovi, Evine majke Helene, Danijelovog oca Olivera, Evine prijateljice Bele, njihovog komšije Aleksa, bitno dopunjuju ovaj impresivni mozaik savremenog društva. On otvara i teme  generacijskih razdora, prava na individualizam i nekonvencionalne životne izbore, kao i korenitog uticaja novih medija i tehnologija, koji je drastično izmenio životne navike.

Rediteljka Alisa Stojanović ovaj komad na scenu Ateljea 212 smešta u neobično stilizovanoj formi. Savremeno obučene likove pozicionira na golu kosu padinu, na kojoj oni pokušavaju da se održe, sa znatno većim naporima nego da su na ravnoj pozornici (scenograf Darko Nedeljković, kostimograf Jelisaveta Tatić Čuturilo). Teže se uz nju pentraju i spuštaju, povremeno teturajući i posrćući, što se može shvatiti kao simbolički izraz njihove žustre borbe sa izazovima života. Takođe, u pogledu specifičnih rediteljskih rešenja, upadljiva je odluka da likovi često komuniciraju bez direktnog međusobnog kontakta. Oni gledaju napred, ne obraćajući se jedni drugima direktnim pogledom, već posmatraju daljinu, prazninu. To se takođe može shvatiti simbolički, kao znak njihovog odsustva bliskosti, esencijalnog nerazumevanja, otuđenja, samoće. Iako su u bračnoj zajednici (ili baš zato), njihova usamljenost je tragično preplavljujuća.

Glumci ubedljivo i posvećeno oživljavaju likove, nasukane u brodolomu sopstvenih života. Hana Selimović je izvanredna u ulozi Eve, rigidne, stroge i zahtevne supruge koja vodi glavnu reč u braku, kao da je upravnica zatvora, nemilosrdna u sprovođenju vojničke discipline. Miloš Timotijević takođe veoma uverljivo igra Danijela, njenog popustljivog muža, gotovo uvek spremnog da joj udovolji. Dokaz za postojanje njegovog skrivanog i potiskivanog nezadovoljstva i nemoći u tom braku, Eva slučajno otkriva na njegovom Ajpodu, pronalazeći Danijelovu virtuelnu intimnu vezu sa Lunom, kojoj ispoveda najdublje misli i želje. U predstavi je scena Evinog otkrivanja tajnog dopisivanja ostvarena u vizuelno zanimljivom, psihodeličnom obliku, gde Lunu predstavlja bogato kostimirana, teatralizovana, nadrealna pojava materijalizovanog avatara (Denis Murić) (koreografija Jelena Bulatović, kompozitor Ivan Brkljačić). Eva, sa njene strane, potrebu za uzbuđenjem i zavođenjem zadovoljava u susretima sa zgodnim komšijom Aleksom (Ivan Jevtović), potvrđujući obostrano nezadovoljstvo.

foto Boško Đorđević – Atelje 212

Jelena Đokić je takođe izuzetno ubedljiva u ulozi Bele, nepokolebljivo samouverene singl žene koja dokazuje da itekako ima sreće u slobodi, u svesnom odbijanju da se uplovi u bračnu luku. Vladica Milosavljević igra Evinu majku Helenu, koja je podrška u ćerkinim nesigurnostima, uprkos njihovim različitim pogledima na svet, što je slučaj i sa Oliverom, Danijelovim ocem (Branislav Zeremski). U ansamblu je i Vladislav Mihailović, u ulozi praktičnog i profesionalnog Doktora koji prati Evu tokom neprijatnog procesa pokušavanja da zatrudni.     

Sa sigurnošću se može reći da je Atelje 212 dobio novu hit predstavu, koju će publika rado ići da gleda, zbog tematike u kojoj se svi na neki način ogledamo, inteligentnih zapažanja o savremenim porodičnim i prijateljskim odnosima, britkog humora koji ih obavija, i upadljivo vredne igre glumaca. U predstavi “64” se svi pronalazimo jer je ona prostor koji otvoreno i iskreno ispituje smisao puta kojim idemo, zabluda i grešaka koje pravimo, kao i snagu naših slabosti, bez kojih ne bismo bili to što jesmo.

Ana Tasić

Kritika je objavljena u Politici 16. maja 2021. godine

Deca u ratu sa roditeljima

„Ljubav, ljubav, ljubav“, tekst Majk Bartlet, režija Alisa Stojanović, Atelje 212

Savremena komična drama Majka Bartleta „Ljubav, ljubav, ljubav“ (2010) napisana je u najboljoj tradiciji britanske drame „stanja nacije“ (state-of-the-nation play), dela Arnolda Veskera, Dejvida Hera, Hauarda Brentona. Poput njih, Bartlet je dao izazovno tumačenje društveno-političkih promena u poslednjim decenijama, u raskošnom epsko-dramskom obliku. Događaji se protežu na četiri decenije, kroz tri dela drame, iscrtavajući životne okolnosti Sandre i Keneta, od upoznavanja krajem šezdesetih godina, preko tinejdžerstva njihove dece Džejmija i Rouz, do današnjeg vremena.

Promene u njihovim ličnim i porodičnim odnosima odražavaju društveno-političke lomove, otvarajući pri tome i teme straha od starenja, individualizma i pobune, kao i posledica osvojenih društvenih sloboda. Iz osnovnog sukoba u Bartletovoj inspirativno polemičkoj drami, konflikta između roditelja i dece, rađa se niz provokativnih teza. Između ostalog se postavlja mišljenje da su deca bejbibumera drastično konzervativnija, kruća i nesposobnija od njihovih roditelja, kao i to da su liberalni aktivisti šezdesetih godina izdali svet za koji su se navodno borili, zadovoljavajući samo sopstveni konformizam. Tipična je u tom smislu jedna od Rouzinih kritičkih tvrdnji, upućena njenim roditeljima: „Niste vi promenili svet. Kupili ste ga, privatizovali.“

Izbor postavljanja ovog Bartletovog komada na scenu Ateljea 212 nedvosmisleno je pohvalan, naročito zato što se prepoznaje repertoarski kontinuitet u istraživanju tema rascepa između roditelja i dece, uzroka opšte nesnađenosti generacije naslednika. Bavljenje odnosima između konzervativizma jednih i liberalizma drugih, i obrnuto, važne su teme i u predstavama „Deca radosti“ i „Pijani“.

Šteta je što je Bartletov tekst daleko najsuperiorniji sastojak predstave Alise Stojanović. Pored odsustva jasnije rediteljske ideje vodilje, njen osnovni problem je stilska i kvalitativna neujednačenost igre glumaca. Tihomir Stanić je najodmerenije predstavio Keneta u različitim životnim dobima. U šezdesetim godinama je nonšalantno zavodljiv, ležerno liberalan, za razliku od njegovog uštogljenog brata Henrija (Uroš Jakovljević). U drugom delu je Kenet uverljivo odgovorniji i ozbiljniji, dok je našem vremenu žovijalniji, spreman za novi početak. Dara Džokić je u prvom delu Sandru prikazala previše napadno i površno, ona je kliše zarozane hipikinje na vinu i marihuani, sa zveckajućim narukvicama i maramom oko glave. U drugoj slici, iz vremena početka devedesetih godina, Džokićeva je znatno ubedljivija, kao nezadovoljna, razočarana Sandra. U trećem delu je ona samouverena i puna života, ali joj glumica tu daje karikaturalne crte, udaljavajući je od stvarnosti. To je čini manje dramski sugestivnom, a više komički pitkijom.

Foto Atelje 212

U predstavljanju likova njihove dece, nije jasno zašto ih igraju različiti glumci u drugom i trećem delu. Taj izbor je zbunjujuć i nedosledan, naročito zato što roditelje igraju isti glumci. Neuklopljenog Džejmija koji beži u svoj svet muzike i kompjutera predstavljaju Filip Hajduković i Dejan Dedić, bez posebne aromatičnosti ili suptilnosti. Iva Ilinčić kao šesnaestogodišnja Rouz je stvorila jednoznačan, pojednostavljen lik odlučne, prgave, suicidalne tinejdžerke. U smislu jednoznačnosti, u predstavi je još veći problem sa tridesetsedmogodišnjom Rouz koju igra Radmila Tomović. Ona je stereotipno predstavljena kao luzerka, samica i nesrećna violinkstkinja. Najviše smeta njen preupadljivo ekscentričan imidž, tirkizni karmin uklopljen sa bojama pramenova kose i patikama, koji definiše njenu ofucanu pojavu (kostimografija Jelisaveta Tatić Čuturilo). To je kliše koji banalizuje značenja teksta drame.

U dizajnu scene, preovlađujuće bezlično određenom raznobojnim roletnama koje se podižu sa protokom vremena, najzanimljivija je postavka makete televizijskog ekrana (scenograf Darko Nedeljković). U njoj se menjaju fotografije koje ilustruju društvene okolnosti, na primer proteste na ulicama Londona u devedesetim godinama, u saglasju sa zvucima protesta u pozadini.

Iako se radnja predstave dešava u Engleskoj, lične i političke okolnosti su vrlo bliske našim životima. Stvarnost globalnog se potvrđuje u podudaranju sa lokalnim, o čemu svedoči i savremena evropska dramaturgija.

Ana Tasić

Tekst je objavljen u Politici, 24.4.2017.