Krivudavi putevi do slobode

28. Internacionalni pozorišni festival u Sibiu           

Sibiu- Na sceni pozorišta “Gong” je prikazana jedina srpska produkcija na festivalu, odnosno koprodukcija sa Velikom Britanijom, monodrama “Žena/More” nastala prema motivima Ibzenove drame “Dama sa mora”, u dramaturgiji i režiji Ane Furs i Maje Mitić, i izvođenju Maje Mitić  (predstava je premijerno prikazana u Nišu neposredno pre početka pandemije prošle godine i od tada nije izvođena). Igra je snažna u dramskom pogledu, i fizički je naročito naglašena, vidljivi su uticaji istraživačke estetike Dah teatra, čiji je glumica bila dugogodišnji član (ovo je njena prva solo predstava, posle odlaska iz Dah teatra).

Foto Dragos Dumitru (predstava “Žena/More”)

Polazeći od Ibzenove drame, čija je protagonistkinja Elida, doktorova žena labilnog zdravlja, opsednuta morem i muškarcem iz prošlosti, autori vešto istražuju teme ljubavi, izbora, slobode. Atmosfera je sugestivna, scena je delikatno osvetljena, posuta knjigama, haljinama, plastičnim flašama, kao i morskom solju, tom simbolu života. Zvuci talasa pojačavaju osećanje samoće, stanja koje aktivno budi sećanja i misli o životu i smrti, njihovoj nerazdvojnosti, suštinskoj bliskosti. Tokom razmotavanja radnje, dosledno se brehtovski rastače pozorišni mehanizam, iluzije o istini, što je odgovarajuća forma izražavanja ibzenovskog rastakanja životnih i bračnih iluzija. Paralelno sa prikazivanjem psiholoških drama borbe lika na putu osvajanja slobode, glumica pažljivo izlaže i sopstvenu dramu igranja Ibzenovog komada, sa čijim nastajanjem nas direktno upoznaje. Suptilno i postepeno otkriva proces scenskog predstavljanja, preispitujući smisao bavljenja glumom, kao oblikom istraživanja ličnog identiteta. Takođe, imajući u vidu da je u Sibiu igrana engleska verzija predstave, Mitićeva podsticajno analizira i odnos između nastupa na maternjem i engleskom jeziku, kao i tanane razlike u značenjima reči. Do kraja predstave se iluzija sasvim rastura, sa paljenjem svetla u celoj sali, i obraćanjem publici, pozivom da jedan gledalac postane učesnik, Majin partner u igri. Potpuno razbijena scenska iluzija se može shvatiti kao simbolički trijumf istine, prodor svetla u mraku neznanja, odnosno, dosezanje slobode.

Na festivalu je vladalo veliko interesovanje i za britansko-francusku produkciju “Šekspir-Bah/Ruke vremena”, nesumnjivo zbog nastupa veličanstvene Šarlote Rempling. Ovo izvođenje se teško može definisati kao teatar, jer na sceni nema baš mnogo elemenata teatralnosti, ali je nedvosmisleno ostavilo traga zbog živog prisustva grandiozne Remplingove, njenog krhkog tela, snage prisutnosti, hipnotičkog glasa. Na nežno osvetljenoj, praznoj sceni Nacionalnog pozorišta “Radu Stanka”, ona čita originalne tekstove Šekspirovih soneta, praćena magičnom muzikom Baha, koju izvodi čelistkinja Sonja Vider-Aterton. Slušanje nestvarne Šekspirove poezije koja sumira emotivno razarajuća iskustva života, ljubavi i bola gubitka, upletenu sa Bahovim čudesnim svetom, uspešno baca gledaoca u osobeno meditativno stanje, u sferu imaginativnog i poetskog, na prostor mogućeg susreta sa sobom, ili pronalaženja sebe.

Foto Sebastian Marcovici (predstava “Nadmudrivanje đavola”)

Blisko jaka osećanja, iz dubine nesvesnog, izazvao je i susret sa delom vrhunskog britanskog koreografa bangladešanskog porekla, Akrama Kana. On se predstavio produkcijom “Nadmudrivanje đavola”, inspirisanom sumerskim “Epom o Gilgamešu”. Krećući od ove građe, šest izvanredno virtuoznih plesača, markantnog, eruptivnog fizičkog izraza, traga za suštinom ljudskosti. Praćeni dramatičnom muzikom Vinćenca Lamanje, oni kroz pokret i ples ispituju našu ranjivost i smrtnost, ali i težnju ka besmrtnosti, kroz neprekidna kopanja po sebi, odlučna suočavanja sa sopstvenim slabostima. U ovim mitskim, arhetipskim materijalima se otkriva istina da je patnja blagoslov, put koji je neophodno preći, da bi se pronašli mudrost i mir.

Ana Tasić

Kritika je objavljena u Politici, 7. septembra 2021. godine

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s