Nepodnošljiva lakoća laganja

“Urednik”, prema dramskom tekstu Sare Radojković, režija i koncept Vojkan Arsić, Reflektor teatar, izvođenje u Dorćol Placu

Radnja savremenog komada “Urednik” Sare Radojković odvija se u okvirima televizijskog kanala “Fomat”, i prati burna dešavanja oko nastajanja informativnog programa. Osnovnu dramu gradi pokušaj urednice emisije “Sagledavanje” Vere Katić da polomi sistem zasnovan na lažima, (auto)cenzuri, ali i strahu zaposlenih od posledica istraživačkog i slobodnog novinarstva. Verin čin odbijanja poslušnosti razmotava klupko pretnji, spinovanja, pokrivanja istine, razotkrivajući pri tome modele funkcionisanja vlasti. Naročito bogatstvo teksta grade živi, uverljivi likovi novinara, različitih stavova i opredeljenja, koji utvrđuju složenost pogleda na svet, odnosno višeslojne vrednosti dramskog tkanja. Od Mirke, umorne od revolucija i zaglavljene u kreditima koji guše mogućnost pobune, preko Crnog, novinara Crne hronike, sa tvrdokornim političkim stavovima, do Slavke, urednice informativnog programa, pragmatične karijeristkinje koja neumoljivo prati onu makijavelističku ideju da cilj opravdava sredstva.

U postavljanju ovog izazovnog komada na scenu, reditelj Vojkan Arsić bira odgovarajuću multimedijalnu formu i bazično realistički način igre, koji su mladi glumci i glumice vešto i nadahnuto izneli (Vladan Slavković, Tanja Petrović, Jelena Rakočević, Darko Ivić, Miloš Lazarov, Mirjana Zeljković, Marko Panajotović, Maja Šuša). Radnja se dešava oko redakcijskog stola, za kojim sve vreme sedi Direktor televizije koji, poput Orvelovog Velikog brata, sve posmatra, nadgleda iz tame, pušeći i prateći svaki korak zaposlenih, konkretno i simbolički označavajući njihova batrganja na polju neslobode. Gledaoci okružuju prostor igre sa tri strane, podsećajući na publiku dovedenu na snimanje televizijske emisije, pri čemu je ovde ta emisija zapravo pozorište koje raskrinkava samu srž medijske produkcije.

Foto Jakov Simović

Kada se na sceni snimaju emisije u studiju, na velikim ekranima u pozadini paralelno pratimo izlaznu sliku koja se uživo snima sa par kamera. A tokom priprema emisija, zvaničnih redakcijskih sastanaka i izakulisnih dogovora urednika i novinara, scenska igra se takođe snima, dok su emitovani snimci na ekranima crno-beli, što gradi osobeni dokumentaristički smisao. Tumačimo ga kao simboličku oznaku da sve negde ostaje zabeleženo. Sve odluke, svi izbori koje pravimo, sva dela koja činimo, ostavljaju traga, ništa nije bez posledica. A značenje tih snimaka na kraju predstave dobija naročito izražajnu snagu, kada akteri postavljaju pitanje delovanja svih nas u publici, dok kamere hvataju i izraze naših lica.

U realistički vođenu radnju su uvedeni songovi, estetizovani video-muzički komentari (autorska muzika Ivan Mirković Bambi, video radovi Sara Marković Sara). Oni se plasiraju u obliku stilizovanih spotova za pesme čiji su stihovi snoliki pop odrazi tema kojima se predstava bavi, nepodnošljive lakoće laganja, sa jedne, i grčevitih pokušaja odbrane istine, sa druge strane. Video koji prati ove hipnotičke pesme prikazuje emotivno potrošenu ženu, u stilizovanom prostoru crvenih svetala, okruženu ljudima koji je čerupaju u koregrafiji borbe za život i slobodu. Ovi video-muzički interludiji su važni jer prekidaju realističku nit igre, unose momente tehno-brehtovskog otuđenja, predah za razmatranje značenja glavnog toka radnje.

Predstava “Urednik” je žestoko savremen, prodoran krik protiv gubljenja sloboda i življenja u lancima laži. Pri tome se osvešćuje i pitanje preživljavanja umetnika tokom pandemije, kao i naš večiti problem odlaska ljudi iz zemlje, ljudi kojima je dosta sveprisutnih nepravdi, neprekidnog toka masakriranja vrednosti, proglašavanja zla dobrim i nametanja bahatosti kao poželjnog oblika ponašanja. Pozorište je ovde tako savest društva, prostor podsećanja na mogućnost vrline, prilično izubijane i izmrcvarene u našem vremenu, ali i već spremne za sledeću etapu borbe, jer ožiljci i modrice stvaraju sve neprobojniju zaštitu.

Ana Tasić

Tekst je objavljen u Politici 10. septembra 2020. godine

One thought on “Nepodnošljiva lakoća laganja

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s