Povratak u pozorište

“Mala crna haljina”, tekst Vjera Mujović, režija Nataša Radulović i „Dve žene i jedan rat“, tekst Jelena Kajgo, režija Alek Conić, Dom Jevrema Grujića

Nakon tužne tromesečne zatvorenosti pozorišta, vrata teatara počinju lagano da se otvaraju. Jedna od prvih predstava koju je publika zvanično u Beogradu mogla da vidi, 12. juna, bila je “Mala crna haljina”, pedeseto izvođenje ovog intimnog, kamernog i emotivnog dela o životu francuske modne ikone Koko Šanel. Nastala prema tekstu Vjere Mujović, u režiji Nataše Radulović, predstava hronološki prati profesionalno i lično buran život ove jake žene koja se lavovski borila za nezavisnost i individualizam. Tekst čine fragmenti Šanelinih sećanja i misli, iskrenih, ispovednih, lucidnih. Ona otkriva svoju duboku usamljenost od detinjstva, kao i brojne pokušaje da nađe ljubav, verovatno na pogrešnim mestima, kroz “kolekciju oženjenih muškaraca.” Izlaz iz tog trusnog ljubavnog života i samoće koja guta sve oko sebe, drčna i beskompromisna Šanel je pronašla u neprestanom, danonoćnom radu, kreiranju udobne i klasične odeće za žene. A njene lične borbe se odvijaju paralelno sa društvenim hororima, prvo Prvim, a zatim i Drugim svetskim ratom.

Foto Milan Tvrdišić

Šanel igraju dve izuzetne glumice, Rada Đuričin i Vjera Mujović, međusobno deleći reči. Ponekada su u sukobu, a ponekada štite jedna drugu, metaforički predstavljajući složenost psihe, borbu sa sobom, kao i neminovnost opstanka. Obe glumice minimalističkim sredstvima nepretenciozno izražavaju snagu junakinje, čvrstinu njene upornosti, ali i krhkost i setu koji se naziru ispod površine, i istovremeno se suzbijaju jačinom odlučnosti. Intimni scenski prostor u Domu Jevrema Grujića predstavlja hotel Ric u Parizu, gde je Šanel živela preko trideset godina. Opojnu atmosferu dopunjuje prepoznatljiva francuska muzika tog vremena (dizajner zvuka Zoran Jerković), elegantan kostim (Igor Todorović), kao i mirisi koji se upadljivo osećaju u blizini glumica. Na ovom izvođenju je bilo petnaestak međusobno pristojno udaljenih gledalaca, ujedinjenih prisnošću igre i prodornim doživljajem dramskih ispovesti. Nakon tromesečenog odsustva pozorišta iz naših života, susret sa živom, neposrednom igrom glumica, potvrdio je nezamenjivost fizičkog prisustva, duhovnu snagu stvarnog, opipljivog zajedništva publike i izvođača.

Naredno veče, u istom prostoru Doma Jevrema Grujića, izvedena je predstava koja je imala premijeru krajem prošle godine, “Dve žene i jedan rat”, prema tekstu Jelene Kajgo, a u režiji Aleka Conića. U ovoj produkciji, takođe svedenoj i emotivnoj, pripoveda se lična i društvena istorija početka dvadesetog veka. Glumice Vjera Mujović i Marija Bergam su takođe sugestivno, psihološki precizno i verodostojno scenski oživele prijateljstvo između dve žene, Amerikanke Mabel Grujić, koja je bila udata za srpskog diplomatu Slavka Grujića (rođaka Jevrema Grujića), i Srpkinje Jelene Lozanić, udate za Amerikanca Džona Frotingama, dobrotvora našeg naroda.

Za takođe malobrojne gledaoce, smeštene u izložbenoj sali, tik uz glumice, one osećajno pripovedaju o ratnim vremenima i borbi za život, vredniji od svega. Otkrivaju priče koje šire nadu i smisao, ideje humanosti i očuvanja esencijalne ljubavi, naročito potrebne u iskušavajućim, tragičnim okolnostima Prvog svetskog rata. Kroz razgovor dve žene saznajemo romantične istorije njihovih predbračnih života, načine na koje su se upoznale sa svojim supruzima, ali i kulturološke razlike u njihovim odnosima. Radnja teče glatko i zgusnuto, intrigantna je i puna zanimljivih detalja, bez suvišnih delova. Scensku dinamiku u njihov odnos povremeno šarmantno unosi lik batlera Džejmsa (Petar Milićević).

Ova jednostavna i vredna predstava nosi spoj edukativnog i dramskog, mogućnost da se kroz pozorišnu igru dublje uđe u muzejsku građu, jer je radnja blisko povezana sa prostorom, ali i pojedinim eksponatima. Edukativni sloj je neprestano prisutan, kao i u “Maloj crnoj haljini”, ali u većoj meri, naročito u delovima teksta koji se emituju putem audio snimaka (dizajner zvuka Zoran Jerković). Oni dopunski razotkrivaju biografije ovih žena, donoseći neobičan prodor narativno-biografskog u dramski izraz. A ova produkcija predstavlja osobeni žanr muzejskog pozorišta, dramsku nadgradnju istorije Doma Jevrema Grujića. Istovremeno, ona emotivno oživljava svedočanstva o dobu velikih društvenih potresa i tragedija, ali i o paralelnoj neuništivosti ljudskosti i nade.

Ana Tasić

Kritika je objavljena u Politici 17. juna 2020. godine

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s