Pozorište bez gledalaca

  1. BITEF: “Beograd na daljinski”, koncept Štefan Kegi, režija Anton Roze, Rimini Protokol, Nemačka

“Beograd na daljinski” je oblik savremenog, hibridnog oblika izvođačkih umetnosti, osobenog audio performansa u kojem su gledaoci istovremeno izvođači (koncept Štefan Kegi, režija Anton Roze). Na početku predstave, na Novom groblju, svi dobijamo slušalice koje će biti sa nama do kraja ove magične igre, puta u svet koji stvara glas Danice u slušalicama, nekog bića bez tela, kako nam ona sama objašnjava. Put će se, nakon obilaženja grobova, nastaviti ulicama Beograda, preko tržnog centra “Zira”, zatim Metro stanice kod Vuka, parka Tašmajdan, Crkve Svetog Marka, Narodne skupštine, sve do krova zgrade Doma sindikata, našeg finalnog odredišta. Na ovom zajedničkom putu, u grupi od pedesetak gledalaca, na specifičan način smo istovremeno sami, ali i deo grupe. Međusobno ne komuniciramo jer imamo slušalice koje nas odvajaju od ostatka sveta, gradeći nekakvu paralelnu realnost. Put na koji nas odvodi ova predstava je veoma uzbudljiv i višeznačan oblik performativne prakse, koji upadljivo izaziva uobičajeno sagledavanje stvarnosti, jer nas na poseban način izmešta iz svakodnevnice. On osvešćuje glumu u životu, igranje uloga u društvu, teatarske potencijale grada. Veoma je upečatljivo posmatrati reakcije začuđenih slučajnih gledalaca našeg performansa, prolaznika koji sa interesovanjem prate hordu čudaka sa slušalicama, koji povremeno pevaju, plešu, gledaju, trče, odsutno razmišljaju, verovatno ne znajući da su gledaoci predstave.

Foto Ana Tasić

Začudno, vrlo zavodljivo i opojno postaje hodanje gradom uz Daničine instrukcije, lucidne komentare o smrtnosti, životu, sećanju i zaboravu (na groblju i u crkvi), zatim o raju i paklu potrošnje i našim ulogama u svakodnevnom životu (kada stojimo ispred izloga tržnog centra), o društvenom uređenju, saobraćaju, sistemskom redu i neredu (na ulicama), životnoj kompetativnosti (tokom trke u parku) itd. Ova naša igra postaje izuzetno podsticajna jer prekoračava granice shvatanja pozorišta, ispitujući njegov društveni značaj, kroz fokus na odnosu između izvođača i gledalaca. A činjenica da se poništava tradicionalna pasivna uloga publike ima politički značaj jer sugeriše aktivnost, mogućnost promene,  kreiranja sopstvenog sistema, što treba da bude model ponašanja u životu. U vezi sa time, predstava “Beograd na daljinski” bi verovatno zadovoljila Žaka Ransijera koji se zalaže za “pozorište bez gledalaca”, upravo iz ovih razloga. Ransijer traži “emancipovanog gledaoca” koji učestvuje, jer je čisto gledanje, po njemu, loša stvar, predstavlja suprotnost znanju i delanju. Onaj koji samo gleda ostaje nepokretan u svom sedištu, ne interveniše, zbog čega on traži ukidanje takvog pasivnog  gledaoca, postajanje gledaoca glumcem. Pozorište, po Ransijeru, treba da bude institucija nove jednakosti, trening za uspostavljanje novog društva.

Ana Tasić

Kritika je objavljena u Politici 24.9.2019.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s