O politici i drugim demonima

„Roman o Londonu“, prema romanu Miloša Crnjanskog, dramatizacija i režija Ana Đorđević i „Ničiji sin“, tekst Mate Matišić, režija Marko Misirača,  Beogradsko dramsko pozorište

Predstavi „Roman o Londonu“, nastaloj  prema jednom od najznačajnijih dela srpske književnosti, fali esencije dela Miloša Crnjanskog. Može se reći da je jedan od glavnih aktera romana grad London, čije užurbane ulice i košmarni hodnici metroa raskošno oživljavaju pred čitaocima. Kako je i sam pisac naveo na početku romana: „To će biti priča o ogromnoj varoši čiji je zagrljaj bio smrtonosan za toliko ljudi i žena koji se pitaju: Gde je tu sreća?“. U predstavi Ane Đorđević tako živog Londona nema, radnja se tu formalno dešava, ali atmosfera grada koja se vulkanski preliva sa stranica knjige ovde nije prisutna. Takođe, roman bitno donosi introspektivne, slojevite odraze osećanja zarobljenosti u tuđini, ontološke poglede na emigraciju. Ta važna značenja takođe fale u ovoj predstavi koja prevashodno prikazuje spoljne događaje – scenska radnja je znatno površnija u odnosu na dubine opisa u romanu. Imajući sve ovo u vidu, bilo bi tačnije da je navedeno da je predstava inspirisana delom Crnjanskog, ili da je nastala prema njegovim motivima. Kako to nije slučaj, već je u programu predstave navedeno da je pisac Miloš Crnjanski, to proizvodi očekivanja koja predstava ne ispunjava.

Foto BDP

Radnja predstave je fokusirana na Rjepninove frustracije povodom nemogućnosti da nađe posao, kao i na njegovo odbijanje da uđe u Oslobodilački komitet, ruskih, carskih emigranata. Milan Marić sasvim ubedljivo igra Rjepnina, sugestivno otelotvorujući njegovu odlučnost u odbijanju političkih ucena. Posvećen je i veran njegovoj ženi Nađi koju oblikuje Milica Zarić, kao tolerantnu, požrtvovanu i veoma posvećenu. Njihov odnos gradi melodramsku nit radnje, važnu za ovu predstavu koja je u celini u glumačkom pogledu provlađujuće uverljiva.

Na dramaturško-rediteljskom planu, predstavi fali više doslednosti i usredsređenosti, adekvatnijih pojedinačnih rešenja. Na primer, uvedeni su nedovoljno opravdani savremeni motivi. To je slučaj sa glasovima sa radija i savremenim političkim govorom. Njihovo uključivanje nije organski povezano sa ostatkom radnje, što udaljava gledaoca od doživljaja celine predstave.

***

Tekst „Ničiji sin“ Mate Matišića potvrđuje izvanredan talenat ovog savremenog hrvatskog dramskog pisca, čije smo tekstove „Sinovi umiru prvi“ i „Ljudi od voska“ imali prilike da vidimo u izuzetnim predstavama koje su, između ostalog, gostovale na Sterijinom pozorju. „Ničiji sin“ je crnohumorna porodična drama, sa sastojcima melodrame, trilera, političkih intriga. Pisac na provokativan, zavodljiv i metaforički izražajan način secira savremeno hrvatsko društvo, posledice Domovinskog rata, njegove žrtve, posledičnu korupciju, ucene i političke intrige. Provokativno su postavljene teme odnosa između intelektualaca i kriminalaca, pitanja smisla ratovanja, bolne uzaludnosti njegovih žrtvi.

Foto BDP

Reditelj Marko Misirača gradi predstavu precizne i čvrste strukture, ibzenovsku u tonu i značenjima, u pogledu postepenog izbijanja skrivanih sablasti iz prošlosti. One isplivavaju na površinu, nenadoknadivo nagrizajući porodično tkivo. Miodrag Krivokapić vešto igra protagonistu Izidora, univerzitetskog profesora i bivšeg političkog zatvorenika koji sada gnusno i beskrupulozno gradi političku karijeru. Izidor sakuplja poene na tragediji njegovog sina Ivana (Vladan Milić) koji je postao invalid tokom Domovinskog rata. Ana je pragmatična i hladna Izidorova supruga, jedna od mnogih žena koja je, tokom muževljevog boravka u zatvoru, bila ljubavnica zatvorskog čuvara Sime (Aleksandar Alač) koji ih sada ucenjuje. Radnja se dešava u njihovom domu, efektno utvrđenoj sobi sa ogledalima koju shvatamo kao odraz simboličke zarobljenosti u prošlosti, avetima porodične istorije (scenografija Boris Maksimović, kostimografija Tatjana Radišić). Muzički lajtmotiv je pesma „Jedna pesma nepevljiva“, kompozitora Branislava Pipovića, koja unosi važne doze osećajnosti, kroz kontrast. Ona diskretno i postojano gradi svest o nekom lepšem svetu, upotpunjavajući tako značenja ove uspešne predstave koja nam jedino nije odgovorila na pitanje zašto je govor likova ostao na hrvatskom jeziku, odnosno zašto nije prevedena na srpski jezik.

Ana Tasić

Kritika je objavljena u Politici, 12.11.2018.

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s