Poslednji dani života

„Poslednji rok“, prema romanu Valentina Rasputina, dramatizacija i režija Valerij Kirilov i „Utopljena duša“, prema drami Aleksandra Jugovića, režija Slobodan Skerlić, Beogradsko dramsko pozorište

Radnja predstave „Poslednji rok“, nastale prema istoimenom romanu Valentina Rasputina, prati okupljanje rasutih članova porodice, zbog blizine smrti majke, starice Ane (Danica Ristovski/Jadranka Selec). Ova situacija je konkretno i metaforički inspirativno polazište za bavljenje odnosima između prošlosti i sadašnjosti, života i smrti, sela i grada, kao i roditelja i dece. Osnovni pristup dramaturga i reditelja Valerija Kirilova ovoj temi, tragikomički i poetski, takođe je vredan. Komični sastojci su važni zato što odnose moguću patetiku koju ova tematika često sa sobom nosi. Oni istovremeno relaksiraju temu smrti, ali je čine i složenijom, kroz crnohumornu obradu. Upadljiva poetska značenja se na sceni grade kroz spoj naglašenih vizualnih i muzičkih rešenja, video projekcija i koreografije (scenografija i izbor muzike Kirilov, koreografija Maja Mitić).

Sa druge strane, režiju karakterišu izbori koji nisu dovoljno utemeljeni, zapravo su proizvoljni. Reč je, na primer, o postupku uvođenja fizički neprisutne ćerke Tatjane, koju ostatak porodice čeka  (Nada Macanković). Ona je ovde sablast, nekakav duh koji se među njima muva, bez opravdanja. Takođe nije jasan, ni potreban, postupak međusobnog menjanja uloga Ane i njene prijateljice Mironihe (Ristovski/Selec). Ova rešenja shvatamo kao neuspele pokušaje metaforičkog začinjavanja radnje, koji proizvode utisak naivnosti, pa i amaterizma.

Dramaturgija predstave nije razvijena. Uprkos osnovnoj podsticajnosti teme i pristupa njene obrade, radnja i likovi su ostali nerazgranati, plitki. To je još jedan od razloga zbog kojih je predstava u celini vrlo skromnih značenjskih i umetničkih dometa. Igra glumaca je kvalitativno neujednačena, povremeno je vrlo anemična, zbog čega gledalac takođe gubi pažnju. Muški deo ansambla znatno je ubedljiviji od ženskog. Likovi koje su oblikovali Andrej Šepetkovski (Mihail), Jovo Maksić (Ilija) i Boris Komnenić (Stepan Harčevnikov) su najuverljiviji. Oni slikovito pokušavaju da izleče pritiske savremenog života u zaboravu alkoholizma.

Druga nova predstava Beogradskog dramskog pozorišta, „Utopljena duša“, nažalost pati od iste boljke, slabosti dramskog teksta. Fragmentaran komad Aleksandra Jugovića je veoma razuđene strukture, u njemu nema stvarnog sukoba, niti detaljnije osmišljenih likova. Radnja se dešava na brodu „Italija“ 1917. godine, takođe pred smrt protagoniste. Pratimo poslednje sate u životu Vladislava Petkovića Disa, i otkrivamo njegova sećanja, priviđenja, košmare, kao i opšte misli o smrti i ljubavi, umetnosti i kritici. U Disovu svest se useljavaju brige o njegovoj ženi i deci, ali i činjenica osobenosti njegovog karaktera koja mu je život učinila specifičnim. Jugovićev tekst je, suštinski, kao neki nacrt za priredbu posvećenu Disu, omaž velikom pesniku, a ne čvrsta i vredna drama stabilnih umetničkih vrednosti.

Utopljena dusa, foto BDP

Glumci Milica Zarić, Igor Damnjanović, Nemanja Stamatović, Ivana Dudić i  Lako Nikolić, pošteno su nastojali da ožive mnoštvo likova na ovom brodu koji će biti potopljen – bolničarke, vojnike, kapetane, učiteljice, konobare, žene, decu itd. Sergej Trifunović igra Disa kao brižnog i nežnog, ali i rastrzanog osobenjaka, poetu. Uprkos trudu, glumci nažalost nisu uspeli da ovu predstavu učine vrednijom, zbog značenjske tanušnosti teksta, ali i režije Slobodana Skerlića, isuviše tvrde za ovaj komad. Smatramo da bi suptilniji, maštovitiji pristup u scenskom tumačenju uspeo da bar malo prikrije mane teksta. Predvidiva rešenja i odsustvo poetske, mekše, snoviđenjske obrade prizora, učinili su slabosti teksta vidljivijima. Na primer, kada Dis pomene pakao, očekivano se čuju udarci groma. Takođe je preočigledno, pa i banalno, rešenje kraja predstave. Dis skida sa sebe brkove i periku, napadno se simbolički razotkrivajući, u smrti. Tako ogoljen, Trifunović ide kroz publiku, govoreći stihove Disove pesme „Možda spava“. Njegov nastup je tu nesporno vešt, ali je ovaj finalni scenski postupak stereotipno teatralan. Kao takav je idealan kraj jedne grube priredbe o Disu, a ne umetnički ambicioznije predstave kojoj smo se nadali.

Ana Tasić

Kritika je objavljena u Politici, 13. marta 2018.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s