Nedomaštani tragični Nušić

„Ožalošćena porodica“, tekst Branislav Nušić, režija Jagoš Marković, Narodno pozorište u Beogradu

U postavljanju Nušićeve „Ožalošćene porodice“ na scenu Narodnog pozorišta u Beogradu, reditelj Jagoš Marković je ponovio postupke korišćene u njegovim prethodnim predstavama, Pirandelovoj „Tako je (ako vam se tako čini)“ i Bergmanovoj “Jesenjoj sonati“. Sa prvom je „Ožalošćena porodica“ slična po krajnjoj stilizaciji igre glumaca, kao i po akcentovanju grupnih prizora, kompaktnom uobličenju horde primitivaca. “Jesenjoj sonati“ je „Ožalošćena porodica“ bliska zbog načina građenja atmosfere, teskobne i uznemirujuće, u kombinaciji dima, setne muzike i fijukanja vetra.

Pozitivna strana teatralizovanog i zatamnjenog Markovićevog scenskog čitanja Nušića je otvaranje mogućnosti drugačijeg razumevanja ovog klasika naše komediografije. On je ovde postao tragična farsa, delo teatra apsurda, za razliku od njegovih uobičajenijih, vedrijih i lepršavijih tumačenja. U tom pogledu su scenski delotvorni prizori plastičnog, horskog cviljenja članova ožalošćene porodice, prvo zbog smrti rođaka, a kasnije zbog razočaranja u sadržaj njegovog testamenta.

U slučaju izvođenja Pirandelove drame, kolektivno teatralni prizori malograđanskog snobizma uspešno pokrivaju većinu značenja teksta. Sa druge strane, kada je reč o tumačenju Nušića, takva radikalna stilizacija ne uspeva da u celini prenese značenja komada. Ona guši Nušićevu sočnu životnost likova, osiromašuje polazni tekst. Drugim rečima, ova rediteljska obrada „Ožalošćene porodice“ nije funkcionalna. Markovićevo stilsko samoponavljanje ovde nije scenski delotvorno, uprkos povremenoj intrigantnosti drugačijeg pristupa. Valjalo je ipak naći poseban ključ koji otključava specifično Nušića, a ne posezati za priručnim alatima koji se zaglavljuju u bravi.

Dizajn predstave je izuzetno upečatljiv, određen elegantnim minimalizmom. Kostimi Marie Marković Milojev su izvanredno maštoviti, nenametljivo sjajni, ukusno razgranati u detaljima. Scenografija Matije Vučićevića, zasnovana na kosoj padini na kojoj se dešava veći deo radnje, skladno je svedena, stilizovana i simbolički izražajna. Ipak, falilo je dinamike na tom planu, upadljivije promene scenskog prostora koja bi odrazila trusne promene u toku dramske radnje.

Foto Narodno pozoriste

Igra glumaca je dosledna u tragičnoj grotesknosti. Oni vešto grade grupu lažno ucviljenih, šantavih stvorova, gramzivih članova ožalošćene porodice. No, imajući u vidu osnovnu neadekvatnost rediteljskog postupka, možemo reći da je glumačka spretnost uglavnom na polju larpurlartizma, odnosno formalizma, atraktivna je sama po sebi.

Saša Torlaković virtuozno gradi Agatona, bahato samonametnutog vođu ovih lešinara, spodobu čije lice upadljivo krive plastične grimase. Beči se i krevelji misleći o imovini ostavljenoj u testamentu, pomalo kao Magbet koji se gubi sanjajući o vlasti koju će da zgrne, ili Kir Janja, opsednut dukatima. Nebojša Dugalić kao Proka je takođe vrlo markantan, specifično kukavan, bojažljiv, na površini najskrupulozniji u ovoj bandi otimača nasledstva. Vanja Ejdus je sugestivna kao žestoko ucviljena Gina, naročito groteskna, mehanizovana, obezljuđena. Ubedljiv je i Dušan Matejić kao femkavi, histerično uštogljeni Mića. Nela Mihailović je bangava Vida, a Danica Maksimović suzdržanija Sarka. Tanasije Aleksandra Srećkovića, Agatonov rival u borbi za porodičnu vlast, nije scenski opipljiviji, kao ni Sarka Radmile Živković. Izvan ovog familijarnog zverinjaka su manipulativan i perfidan advokat Petrović (Slobodan Beštić) i primereno skrušena i skromna Danica (Suzana Lukić).

Spretnost igre glumaca dostiže vrhunac na kraju drugog čina, kada je scenska radnja najživlja, a apsurd ponašanja likova najrazmahaniji. Nakon nepotrebno napravljene pauze u predstavi, naročito zato što nisu ostvarene bitnije promene scenografije, izvođenje trećeg čina Nušićeve komedije karakteriše primetan pad dinamike. U finalu je došlo do pokušaja unošenja scenske živosti, ali nažalost vrlo rogobatno. Daničina svadba je predstavljena u eksploziji plesa, tutnjavi glasne muzike i neveštog uključivanja mikrofona. Ova scena stilski visi, narušava celinu i donosi zbunjujući, neprikladan kraj.

Ana Tasić

Kritika je objavljena u Politici, 22.1.2018.

One thought on “Nedomaštani tragični Nušić

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s