Političari, majmuni i nekoliko banana

„Jami distrikt“, prema tekstu Milene Bogavac, reditelj Kokan Mladenović, koprodukcija Centar za kulturu Tivat, Bitef teatar, Think tank studio Novi Sad, Festival Maszk Segedin

Tekst predstave „Jami distrikt“ Milene Bogavac utemeljen je u apsurdnim i satiričnim značenjima, rastegnutim do krajnjih granica. U osnovi je pseudo-dokumentaristička situacija otkrivanja Jamene, sela na tromeđi Srbije, Hrvatske i Bosne i Hercegovine, u kojem je navodno pronađeno najstarije paleolitsko naselje u istoriji čovečanstva. Ova lažna, ali realno moguća situacija izaziva rat između tri države, borbu za osvajanje titule najstarije nacije na svetu. Milena Bogavac polazi od realnih društvenih apsurda i preuveličava ih, gradeći dramski izazovne situacije koje dovode do jasnijeg sagledavanja apsurdne realnosti.

Reditelj Kokan Mladenović je u svom prepoznatljivom maniru napravio eksplozivno energičnu i autoironičnu predstavu, multimedijalni performans sa songovima, fragmentarne strukture. Radnja je snažno kritički usmerena prema društveno-političkim okolnostima u sve tri države, ali i prema globalnom cinizmu neoliberalnog kapitalizma. Glumice Isidora Simijonović, Jelena Graovac i Nina Nešković izvanredno posvećeno stvaraju različite likove, od „kast membera“ Jami parka, majmunica koje rade sve radi zadovoljenja mušterija, preko policajaca i predstavnika društveno-političke elite tri države, do studentkinja, takmičarki kviza koji treba da otkrije ko je najstariji narod. Originalnu muziku i songove kompozitora Marka Grubića uživo izvode glumice i muzičari Džemal Al Kisvani i Marko Grubić (Vroom), dopunjeni naratorom Nemanjom Dragašom. Oni su dvoznačni i zato scenski uverljivi. U prvom planu grade značenje spektakularnosti, ali ga istovremeno i razgrađuju kroz ironičan smisao tekstova songova.

Foto Bitef teatar

U predstavi se korenito upotrebljava video bim koji stvara multimedijalnu scenografiju, a ima i druga, složenija značenja. Pored ilustrativnosti i pojačavanja dramskog efekta, video projekcije su u funkciji oblikovanja pseudo-dokumentarizma. On nastaje kroz montažu različitih audio i video snimaka, stvarajući lažne nacionalne dnevnike i druge informativne emisije. Pseudo-dokumentarizam je i sredstvo demistifikacije medija, ukazivanja na mogućnosti njihovih manipulacija. Takođe, video snimci iz zabavnog Jami parka, putem ironije uspostavljaju važno kritičko značenje brutalnosti društvnog kapitalizma, gde je važan samo rast profita. U tom smeru se, vrlo lucidno, razrešava sudbina Jamene.

Foto Bitef teatar

Nakon zaključaka koje su doneli spoljni eksperti, da se tri nacije bitno i ne razlikuju, te da predstavljaju „jednu porodicu“, Jamenu preuzima Globalna kompanija zabave. Od nje prave korporativni biznis koji eksploatiše lokalnu radnu snagu, bednim platama i nemilosrdnim radnim vremenom. Devojke obučene u višeznačno metaforične kostime majmuna ćute, trpe i jedu banane jer je strah od egzistencijalne neizvesnosti dovoljno veliki da ućutka svaku pomisao na pobunu. Razvojni put Jami parka, od otkrivanja Jamene, preko politizovanog ratnog huškanja, izbijanja rata i raspletnog uplitanja evropskih stručnjaka, sjajan je metaforično-satirični odraz novije istorije našeg regiona. Autori predstave u svemu tome ne štede ni jednu stranu, već neumoljivo nižu sugestivne prizore napajane stvarnošću sve tri države, bolno plodnog tla za nicanje njihovih karikaturalnih odraza.

„Jami distrikt“ podsticajno problematizuje i društveni značaj pozorišta, kroz jednu scenu koja tretira njegovu poziciju u zemljama uključenim u jamenski slučaj. Izazovno se sukobljavaju koncepti staromodno tradicionalnog, mrtvačkog i inovativnog, živog pozorišta. U Hrvatskoj je problem prikazan kroz kontroverzni rad Olivera Frljića. Prodorno satirično su oblikovani predstavnici dramskih udruženja, nominalni rodoljupci i čuvari tradicije koji zverski komadaju Frljićev rad, sekući slobodu umetničkog izražavanja u korenu. Oni svesno ili nesvesno zaobilaze istinu da se stvarno rodoljublje i briga za tradiciju ostvaruju kroz omogućavanje slobode (umetničkog) izražavanja, svetla u tamnom tunelu sadašnjeg života u prošlosti.

Ana Tasić

Kritika je objavljena u Politici 3.6.2017.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s