Urbane himne

Drugi Festival savremenog britanskog filma

film-and-chips-foto

Od 21. do 24. januara 2016. godine u Beogradu i Novom Sadu je održan drugi Festival savremenog britanskog filma, uz podnaslov „Film and Chips“, u organizaciji Britanskog saveta, a u saradnji sa ambasadom Velike Britanije u Beogradu i Domom omladine.  Prikazano je jedanaest filmova, devet igranih i tri dokumenarna, različitih žanrova i tema, od porodičnih drama, preko futurističkih trilera i vesterna, do komedija i biografskih dokumentaraca. Kvalitet prikazanih filmova je, ukupno posmatrano, bio izuzetno visok, pri čemu smatramo da je Odlazak Endrua Stegala umetnički najzaokruženiji film. Odlazak je inače njegovo debitantsko ostvarenje, a rekli bismo da po senzibilitetu više pripada francuskoj kinematografiji, u pogledu primarne teme, finog psihološkog suočavanja sa nagomilanim konfliktima u porodičnom životu, zatim suptilnog istraživanja seksualne orijentacije, ali i okruženja u kojem se događaji pletu, situiranja radnje u izolaciju prirode francuskog sela na jugu. I način vođenja radnje je blizak tradiciji francuskog filma, romerovski sveden, psihološki tanan i detaljan, poetski diskretan.

Jedan od fokusa festivala je bio na temi društvenog uticaja muzike i muzičke industrije. Nekoliko filmova se centralno bavilo ovim pitanjima, i njima ćemo posvetiti najviše pažnje u tekstu. Ostvarenje Ubij svoje prijatelje Ovena Harisa je crna, satirična krimi komedija, čija se radnja dešava u drugoj polovini devedesetih godina, u jeku uspona i popularnosti Britpopa. Scenario je nastao prema istoimenom romanu škotskog pisca Džona Nivena iz 2008. godine, koji je postigao uspeh zbog upečatljivo satiričnog prikaza muzičke industrije, i bio poređen sa Američkim psihom Bret Istona Elisa. Po načinu građenja priče i likova, ali i po krajnje brutalizovanoj radnji, prikazima nasilja i gadosti koje akteri čine, Harisov film podseća na Trejnspoting Denija Bojla.

Film se primarno bavi muzičkom industrijom, a kroz različite likove otvara različita značenja, odnosno motive delovanja u pop-muzičkom biznisu. Za glavnog lika, jezivo ciničnog i beskompromisno brutalnog Stivena, šefa odeljenja za otkrivanje talenata u jednoj londonskoj muzičkoj kompaniji, rad u muzičkom biznisu je puko sredstvo ostvarivanja ambicija, penjanja na društvenoj lestvici. Njega muzika suštinski ne zanima, čak je se i gadi. On je nosilac značenja da industrija ubija talente, da je platforma borbe za moć per se, za slepu, površnu ambiciju.  Sa druge strane, za likove Darena, njegovog pomoćnika, kao i za njegovog kolegu, rivala Parkera-Hola, kao i za članove benda oko kojeg se vrti glavna priča, The Lazies, muzika je umetnost. Njima je bavljenje muzikom smisao egzistencije, sredstvo snažnog kreativnog izražavanja, stvaranje koje menja svet, okolnosti u kojima ljudi žive jer ih oplemenjuje.

Dokumentarni film Blur: New World Towers reditelja Sema Renča govori o jednom od najznačajnijih bendova Britpopa, čija se muzika koristila u ostvarenju Ubij svoje prijatelje. Renčov film bazično prati nastajanje novog albuma grupe Blur, The Magic Whip, posle više od deset godina pauze u njihovom radu. Centralni deo filma je snimljen  u Hong Kongu, gde su članovi benda boravili nekoliko dana, obnovivši pokidane niti njihove saradnje i prijateljstava. Tokom te pauze na azijskoj turneji, Blur su odlučili da snime novi album, inspirisan oblakoderima i nepoznatom kulturom, pa je tako ta ploča prožeta specifičnom urbanom atmosferom u kojoj je nastala. Kroz snimke iz hotelskih soba i muzičkih studija, ovaj dokumentarac prati ne samo stvaranje njihovog novog albuma, već i lične priče Dejmona Albarna i Grejema Koksona, članova ove uticajne grupe iz devedestih godina. Intervjui sa njima uključuju refleksije o muzičkoj industriji, o svrsi pisanja pesama, kao i o prijateljstvu, diskusije o hemiji koja spaja ljude, društvenom uticaju muzičkih zvezda itd. Segmenti ovih razgovora se prepliću sa koncertnim fragmentima, izvođenjima tih novih, ali i starijih, dobro poznatih pesama Blur, sa koncerata u Hong Kongu i londonskom Hajd Parku. Njihove starije, poznate pesme, u filmu su poređane dramaturški efektno, od razgaljujuće plesne „Girls and Boys“, do elegične „Universal“, na kraju filma.

Na drugom festivalu savremenog britanskog filma u Beogradu, prikazan je i jedan izuzetno specifičan mjuzikl, London Road reditelja Rufusa Norisa, koji je nastao prema istoimenoj, uspešnoj pozorišnoj predstavi, takođe mjuziklu koji se igrao na sceni Nacionalnog teatra u Londonu, u režiji istog reditelja. Autori teksta, i predstave i filma, su Aleki Blit i Adam Kork, a radnja ima dokumentarističku, odnosno verbatim osnovu, dešava se od 2006. do 2008. godine u Ipsviču, na jugu Engleske. Prati se slučaj serijskih ubistava prostitutki, i reakcije zajednice na narastajući strah na ulicama. Forma verbatima znači da je tekst nastao na osnovu transkripcija intervjua sa akterima događaja, u ovom slučaju stanovnicima London Rouda u Ipsviču, prostititki koje su radile u tom rejonu, kao i predstavnicima medija. Nažalost je ovaj tekst u filmu izuzetno tanak i neinspirativan, idejno prilično ograničavajući, i u tome je, smatramo, uzrok ukupne nemoći filma, skoro zapanjujuće. Značenja teksta se više-manje svode na žal za žrtvama, strahove od novih zločina, i potrebe zajednice da nešto uradi protiv toga. I ona se onda tokom čitavog filma ponavljaju, sa većim ili manjim varijacijama na te teme. Možda je uverenje autora filma bilo da će se idejno siromaštvo tekstualnog predloška premostiti izborom neobične forme, dokumentarističkog mjuzikla, odnosno jednoličnim pevanjem pesama o užasima zločina. Stil i forma jesu neobični, i izazivaju interesovanje gledaoca na početku filma, zbog apartne stilizacije, jednog ekspresionistički intenzivnog i grotesknog sudara izvođenja songova o progonu, sabijenosti zajednice u ćošak pred serijskim ubicom. No, kako se idejni plan ne razvija u filmu, forma ostaje samodovoljna, a film nestvarno dosadan.

Scena iz filma Urbana himna
Scena iz filma Urbana himna

Publika Festivala savremenog britanskog filma imala je prilike da vidi i Urbanu himnu, igrani film škotskog reditelja Majkla Kejtona-Džonsa, proslavljenog između ostalog zahvaljujući filmovima Skandal, Memfis Bel, Rob Roj. Radnja se dešava 2011. godine, u okolnostima razbuktalog uličnog nasilja koje je zapalilo London, a glavna akterka je Džejmi, maloletna prestupnica koja živi u socijalnoj ustanovi koja brine o mladima bez roditelja. Prepoznajući njen talenat, i motivisana željom da zaista pomogne tim odbačenim mladim ljudima, socijalna radnica Kejt koju igra sjajna Širli Henderson, uzima je za svoju štićenicu, odnosno odlučuje da joj pomogne. Za početak, organizuje joj audiciju za prijem u lokalni amaterski hor zajednice, koji joj otvara dalji put razvoja muzičke karijere. Parlalelno sa razvijanjem njenih vokalnih talenata, Džejmi prolazi kroz iskušenja prijateljstva, odnosno neminovnost pravljenja izbora između održavanja ili raskida prijateljstva sa svojom najboljom, vrlo posesivnom prijateljicom Lin, koja je podstiče na destruktivno ponašanje. Film je autentičan primer kvalitetnog društvenog realizma, dokumentaristički opipljivo ispletenog, daje uverljivo sivu sliku potlačenih, odbačenih, marginalnih društvenih grupa, a bavljenje muzikom je na različite načine njihov spiritus movens. Kejt u redovnom horskom pevanju u lokalnom horu pronalazi utehu za gubitak njenog sina, trinaestogodišnjaka koji je ranije brutalno ubijen na ulici, od strane nasilnih, obezglavljenih tinejdžera. Pored izbora da radi u ustanovi za zbrinjavanje mladih bez roditelja, koji joj olakšava da se suoči sa bolom zbog smrti njenog deteta, pevanje u horu joj pomaže da se seća sina, kako otkriva u razgovoru sa Džejmi. Sa druge strane, Džejmi kroz muziku beži od sebe, postaje srećna, jer postaje druga osoba. Njihova motivacija za bavljenje muzikom je različita, ali u oba slučaja je reč o snažnom ličnom i društvenom anagažovanju kroz pevanje. U vezi sa ovom problematikom, u jednoj sceni filma se pojavljuje i poznati muzičar i aktivista Bili Breg koji zatvoru donira gitare, kroz akciju „Vrata zatvorskih gitara“. Ideja je obezbediti mogućnosti da se zatvorenice bave muzikom, da nauče da sviraju gitaru, da izraze svoju kreativnost kroz muziku, i da tako pobegnu od čamotinje svakodnevnice.

Ana Tasić

Tekst je emitovan u Hronici Treceg programa Radio Beograda, 15. februara 2016. godine

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s