Sveti Vlaho, hajdemo na kafu

Premijera Goldonijeve “Kafetarije” u režiji Vinka Brešana na 67. Dubrovačkim letnjim igrama

Dubrovnik- U okviru dramskog programa 67. Dubrovačkih letnjih igara koje se održavaju od 10. jula do 25. avgusta, izvedena je ove nedelje prva premijera, predstava “Kafetarija” prema komediji Karla Goldonija (1750). Reditelj je Vinko Brešan, ugledni hrvatski filmski i pozorišni reditelj, između ostalog autor nagrađivanih filmova “Kako je počeo rat na mom ostrvu”, “Svedoci”, “Maršal” i “Sveštenikova deca“.

Tenzije koje su pratile pripreme za ovu predstavu trajale su u javnosti mesecima, podsećajući pomalo na napetosti uoči prošlogodišnje premijere „Elementarnih čestica“, ali uzrok tome nisu bezbednosni razlozi, što je bio slučaj prošle godine, već pregovori oko mesta izvođenja. Početna ideja je bila da se komad postavi u srcu Straduna, zbog čega je porasla nervoza vlasnika turističko-ugostiteljskih objekata. Njihov profit bi bio tada bitno oštećen, jer je reč o najatraktivnijoj lokaciji u Dubrovniku. Na Stradunu je u martu ove godine sniman osmi nastavak „Ratova zvezda“, Stradun je tada bio zatvoren. Vlasnici stanova, kafića i restorana su dobili odštete, pri čemu je sa njima potpisano čak oko sto dvadeset ugovora, kako bi se snimanje neometano odvijalo! Kako budžet Dubrovačkih igara nije ni blizu budžeta „Ratova zvezda“, Brešan je odlučio da ne raspiruje sukobe sa ugostiteljima i da za mesto izvođenja izabere nešto izolovaniji prostor, ispred gotičke palate Sponza. A na problem današnje ugušenosti Dubrovnika masovnim turizmom, koji se nalazi u osnovi spora, ali i provokativne ideje da se predstava igra na Stradunu, Brešan će se u predstavi osvrnuti na delikatan način, krećući se u okvirima tumačenja Goldonija.

Ova produkcija je omaž “Kafetariji” reditelja Tomislava Radića iz 1978. godine, koja se zadržala na repertoaru Igara čak deset godina, postavljajući u tom smislu rekord. Radnja Brešanovog čitanja se zato dešava 1978. godine, što je označeno uvođenjem detalja prepoznatljivih za Dubrovnik tog vremena, kostimima u hipijevskom duhu, izborom muzike (kostimografija Doris Kristić).

Foto Dubrovačke ljetne igre
Foto Dubrovačke ljetne igre

U stilsko-žanrovskom pogledu, ključan je transfer predstave na polje mjuzikla, sa polja komedije karaktera i situacije koju je Goldoni nešto realističnije postavio, sa namerom da reformiše u to vreme izanđalu komediju del arte. Muziku uživo izvodi trio “Brilijantin” koji svira melodije hitova iz sedamdesetih godina, pevane sa novim rečima, prilagođenim radnji predstave – od “Bohemian Rhapsody” grupe Kvin, preko “Angie” Stounsa, do “Love Hurts” Nazareta  (autor tekstova songova i obrade muzike je Mate Matišić).

Kafetarija-2

Glumci su razigrano predstavili živopisan mozaik Goldonijevih hohštaplera i raspikuća koje na sceni upoznajemo kroz njihove smutnje, preljube, osvete. Od kafetijera Frana (Nikša Butijer) i njegovog lenjog konobara Tonija (Nikola Baće), preko gospara Lukše (Pjer Meničanin), razmetljivca i brbljivca, do mufljuza, ženskaroša i kockara, trgovca Dživa (Nikša Kušelj), posebno upečatljivog u muzičkim numerama, parodičnim imitacijama Toma Džonsa ili Džona Travolte iz faze “Brilijantina”. Izuzetno su upečatljivi i komički efektni ženski likovi, uspijuše Lukrecije (Linda Begonja) koja iz Zagreba dolazi u Dubrovnik da nađe odbeglog muža Karla (Maro Martinović), i Slađane (Anđela Ramljak), balerine, Srpkinje, razmažene i samouverene fufice.

Brešan je u “Kafetariji” verodostojno oživeo duh prošlosti, dekadentnu atmosferu sedamdesetih, ali i osećanje nostalgije, pomalo i jugo-nostalgije, jer akteri trguju dinarima, policajci imaju jugoslovenske uniforme itd. Reditelj je napravio izuzetno komunikativnu i  zabavnu predstavu koja, pored muzike i plesa, sadrži mnoštvo parodičnih referenci na popularnu kulturu. Na primer, na horor filmove, u jednoj komički prodornoj sceni, kada pomahnitala Lukrecija vitla nožakom i preti da će sve da nas pobije, kao Fredi Kruger, uz njegove prepoznatljive reči i muziku iz filmskog serijala strave u Ulici brestova. Ili na kung-fu filmove, kada Dživo mlatara nunčakama, kao nekakav razjareni Brus Li.

Foto Dubrovačke ljetne igre
Foto Dubrovačke ljetne igre

I konačno, najvažnije, Brešanova “Kafetarija” ima naglašenu društvenu svest i odgovornost, u vezi sa problemom mega komercijalizacije Dubrovnika, koji je u više navrata eksplicitno utisnut u adaptirani scenski tekst (dramaturgija Mira Muhoberac). U tom smislu je kraj veoma provokativan, značenjski inspirativan zbog neodređenosti koja gledaocima ostavlja prostor za razmišljanje. Gospar Lukša, u pozi Svetog Vlaha, zaštitnika Dubrovnika, gledajući u njegovu statuu na trgu, poziva na kafu, ostajući sam samcijat. Svi ostali su (simbolički) napustili Dubrovnik, grad zaista fascinantne istorije i kulture, ali danas i jedan hipermarket gde je sve na prodaju.

Tekst je objavljen u Politici 5. avgusta 2016.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s