Padovi i usponi emigranata

„Pogled s mosta“ Artura Milera i Milana Karadžića na festivalu „Grad teatar“

Budva- U okviru dramskog programa 30. jubilarnog festivala „Grad teatar“, na pozornici smeštenoj između crkava u Starom Gradu je izvedena predstava „Pogled s mosta“, prema drami Artura Milera, u režiji Milana Karadžića, a u produkciji Gradskog pozorišta iz Podgorice. Ova predstava se može smatrati reprezentativnim primerom uspešnog mejnstrim teatra za čiji je kvalitet zaslužan spoj izuzetnog, svevremeno-savremenog dramskog teksta, posvećene glumačke igre i diskretne režije koja je obezbedila fini spoj dva ključna sastojka.

Foto Grad teatar Budva
Foto Grad teatar Budva

Milerova drama (1955) u čijim se likovima reflektuje i piščevo bolno suočavanje sa razvodom od njegove tadašnje žene Merlin Monro, u pogledu bavljenja razarajućim ljubavnim opsesijama, u snažnim zamasima dostiže dubine grčke tragedije. Protagonista Edi Karbone podseća na Edipa zbog incestuozne strasti koja ga odvlači u košmar autodestruktivnosti, uništavaju ga lične unutrašnje bure koje ne može da kontroliše. Mladen Nelević vrlo upečatljivo na sceni izražava složenost njegovog lika, pomalo i ibzenovskog, zbog te dubinski mračne psihološke stihije koju nosi. Zaljubljen je u svoju usvojenu ćerku Ketrin, i agresivno ljubomoran na Rodolfa, mladića koji je osvaja, a prema kojem ima i latentne homoseksualne želje. U svemu tome on bezrezervno gradi svoju verziju istine, ne prestajući da se samozavarava. Govori o časti, što je jalova argumentacija, fasada koja grčevito nastoji da prikrije niske strasti.

Ketrin (Marija Đurić) je nesvesna svoje seksualnosti, a to produbljuje problem, raspaljujući Edijevu vatru. Ivana Mrvaljević je dala takođe vrlo upečatljiv i čvrst lik Edijeve supruge Bitris, strpljive i odane, ali i odlučne u kriznim situacijama kada zadržava svoj identitet. Dolazak Bitrisinih rođaka Marka i Rodolfa menja okolnosti življenja porodice Karbone, zaoštrava ih, izbacuje na videlo Edijeve ukopavane strasti. Umesto da mu donesu slobodu, vode ga u još dublju i nepovratniju tragediju koja se može okončati samo smrću. To je veoma milerovski rasplet koji se može metaforički shvatiti – za Edija nema ispunjenja na ovom svetu. Odlučnijeg i strožijeg Marka igra Emir Ćatović, a mekšeg i sramežljivijeg Rodolfa posebno dopadljivo stvara Vule Marković.

Boro Stjepanović igra advokata Alfijerija, lika i naratora koji pripoveda Karboneovu priču, otkrivajući jad emigrantskog života na dokovima Njujorka, sa distance. Dok on u prvom planu plete priču, ostali likovi stoje u pozadini „zamrznuti“, nemi pod suptilno prigušenim svetlom, kao da su naslikani. To gradi tanani poetski utisak, akteri postaju metaforične figure, vanvremenski pioni u rukama sudbine. Kada ne pripoveda, Alfijeri sedi u desnom uglu scene, posmatrajući radnju, kao nemi svedok tragedije koja se odvija, nemoćan da promeni njen tok. U vezi sa pomenutom srodnošću sa starogrčkom tragedijom, možemo tumačiti da Alfijeri pomalo usvaja značenje antičkog hora, komentatora radnje na koju nema uticaja.

Foto Grad teatar Budva

U Karadžićevom čitanju Milerove drame u centru pažnje su teme složenih odnosa između roditelja i dece, bolnih posledica posesivnosti, ali i života ilegalnih emigranata (dramaturg Nebojša Bradić). Besperspektivne okolnosti egzistencije u domovini, nemogućnost rada i preživljavanja, koji guraju borbenije pojedince u emigraciju, nažalost su dobro poznate na našim prostorima.

Amerika koja je ovde odredište nije u stvarnosti uvek zemlja izobilja, ali jeste prostor nade da će to postati, za razliku od prvobitnih domovina emigranata, gde su nade rastrgnute, a sa njima i ljudskost. Sa druge strane, kako su nam podgorički glumci pokazali sa kompaktnom uigranošću, ljudskost opstaje u pokušajima da se stvari promene, u trudu da se ustane iz prašine i nastavi dalje.

Tekst je objavljen u Politici, 24. jula 2016.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s