Muzika je hrana ljubavi

Indijska „Bogojavljenska noć“ u Čortanovcima

Čortanovci – Na trećem Šekspir festivalu je igrana komedija „Bogojavljenska noć“ (1601), u režiji Atula Kumara, a u izvođenju Kompanije teatra iz Mumbaja. Za ovu predstavu koja je prepuno gledalište kod „Vile Stanković“ ispunila radošću, moglo bi se reći da je indijska verzija produkcija Glouba, u smislu značenjske pojednostavljenosti Šekspira i naglašene pristupačnosti. Kumarova predstava je vrtoglavo optimistična i razdragano gruba verzija Šekpirove komedije, u kojoj je beskrajni joie de vivre istisnuo tamnije, melanholične tonove ovog komada.

Foto Zvonko Perge
Foto Zvonko Perge

Radnja i likovi su uglavljeni u indijsku tradiciju, u pogledu muzičkog i plesnog izraza, kao i dizajna scene i kostima, mada su imena ostala italijanska, kao i mesto dešavanja, drevna Ilirija. Ovo smeštanje aktera i događaja u okvire indijskog folklora, što ponekada asocira na kreativni haos bolivudskih filmova, u kombinaciji sa izuzetnom energijom izvođača, dalo je predstavi nedvosmislenu autentičnost. Zbog toga je velika šteta što predstava nije još negde izvedena u Srbiji, kao što je bio slučaj sa Gloubom prošle nedelje, koji je pored nastupa u Čortanovcima igrao i u Narodnom pozorištu u Beogradu.

Šekspirovu radnju koja zapliće i raspliće teme sreća i nesreća u ljubavi, njene nestalnosti, zavođenja kroz pretvaranje i prerušavanje, indijski ansambl je predstavio u samoironičnom, autorefleksivnom maniru. Glumci u par navrata izlaze iz svojih uloga, pominjući Šekspira, reditelja predstave, ali i lične profesionalne ambicije. To je najupečatljivije u slučaju lika Sebastijana – glumac koji ga igra se buni što mu je Šekspir dao malo replika, ističući još da je verovatno dremao dok je pisao njegov lik. U tekst predstave su ubačeni i savremeni detalji, na primer komentar o disfunkcionalnosti indijskog Ministarstva kulture, povodom teškoća nalaženja zaposlenja glumaca, ili aluzije na popularnost indijskih televizijskih serija. Ovi detalji su posebno aromatični začini u dramaturgiji predstave, a imaju funkciju u čvršćem povezivanju sa publikom, što je bila očigledno važna misija autora, učiniti Šekspira pristupačnim i pitkim. Zbog toga je i humor često robustan, a fizička radnja gruba. Takođe, glumci nam se često obraćaju, izazivaju nas, verbalno provociraju, ali i pozivaju da zajedno sa njima pevamo i plješćemo. Ove osobenosti su i odraz elizabetanskog populističkog duha, izraza prilagođenog masovnoj publici koja je onda uživala u scenskim neotesanostima. Sočni karnevalski duh je bio ključan u tjudorskom pozorištu, što je detaljno opisao Hipolit Ten u knjizi „Šekspir i njegovi savremenici“.

Svi izvođači su sve vreme na sceni, kada ne igraju u prvom planu, oni sede iza u „turskom sedu“, na šarenom tepihu u pozadini. Inače je skoro sve u ovoj predstavi šareno i napadno, dizajn je u skladu sa opštim principom prenaglašenosti. U pozadini je zavesa sa naslikanim portretom Šekspira, a na golu scenu su sleteli veliki dekorativni stubovi. No, taj kič se neprestano ironizuje, akteri se igraju sa njim, stvara se distanca. Pored samoironičnih komentara glumaca koje smo naveli, ona se sprovodi i na polju glumačke igre. Na primer, glumica koja igra Oliviju monologe o ljubavnim jadima upadljivo teatralizuje, veoma preteruje u glumi, čime stvara jasnu distancu prema mogućim stereotipiziranim značenjima i kiču. Tradicionalna indijska odeća se skladno uklapa u opšte šarenilo, žene su u kitnjastim sarijima, muškarci u raznobojnim vrećastim stvarima, nose turbane, i svi su bosi.

Foto Zvonko Perge

Muzika i igra u Kumarovoj predstavi blještavo zasenjuju naličja „Bogojavljenske noći“, prisutvo smrti, destruktivnosti i zla kao stalnih saputnika, kao i gorko-tragičnu sudbinu nasamarenog Malvolia koji napušta Šekspirovu scenu obećavajući osvetu. Za Orsinove uvodne reči se zato može reći da su vodilje multitalentovanih glumaca koji do kraja igraju i pevaju sa zaraznim optimizmom: „Ako se ljubav hrani muzikom, svirajte još; tu hranu dajte meni, u preobilju, te od presitosti želja za jelom da prenemogne i premine.“

Ana Tasić

Tekst je obljavljen u Politici 7. jula 2016. godine, pod naslovom “Šekspir usred indijskog folklora”

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s